شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٤٠ - ذو القرنين كه بود؟ (كهف٩٤/ )
بههمينجهت مشمول لطف خاص پروردگار بود؛او يار نيكوكاران و دشمن ستمگران بود و به مال و ثروت دنيا علاقهاى نداشت.
-او هم به خدا ايمان داشت و هم به روز رستاخيز.
-او سازندۀ يكى از مهمترين و نيرومندترين سدهاست،سدّى كه در آن به جاى آجر و سنگ،از آهن و مس استفاده شد و هدف او از ساختن اين سدّ كمك به گروهى مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم يأجوج و مأجوج بوده است.
-او كسى بوده كه قبل از نزول قرآن،نامش در ميان جمعى از مردم شهرت داشت و لذا قريش يا يهود از پيغمبر(ص)دربارۀ او سؤال كردند.چنان كه قرآن مىگويديَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ .«از تو دربارۀ ذو القرنين سؤال مىكنند».
امّا از قرآن چيزى كه صريحا دلالت كند او پيامبر بوده استفاده نمىشود،هرچند تعبيراتى در قرآن هست كه اشعار به اين معنى دارد.
از بسيارى از روايات اسلامى كه از پيامبر(ص)و ائمۀ اهل بيت(ع)نقل شده نيز مىخوانيم:«او پيامبر نبود بلكه بندۀ صالحى بود[١]».
ج:اساس قول سوم(ذو القرنين كورش كبير بوده است)به طور بسيار فشرده بر دو اصل استوار است:
نخست اين كه: سؤالكنندگان دربارۀ اين مطلب از پيامبر اسلام(ص)طبق رواياتى كه در شأن نزول آيات نازل شده است يهود بودهاند،و يا قريش به تحريك يهود،بنابراين بايد ريشۀ اين مطلب را در كتب يهود پيدا كرد.
از ميان كتب معروف يهود به كتاب دانيال فصل هشتم بازمىگرديم ،در آنجا چنين مىخوانيم:
«در سال سلطنت«بل شصّر»به من كه دانيالم رؤيايى مرئى شد بعد از رؤيائى كه اولاً به من مرئى شده بود،و در عالم رؤيا ديدم،و هنگام ديدنم چنين شد كه من در قصر «شوشان»كه در كشور«عيلام»است بودم و در خواب ديدم كه در نزد نهر«اولاى»هستم و
[١]نور الثقلين،ج ٢٩٤/٣-٢٩٥.