شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٣٩ - ذو القرنين كه بود؟ (كهف٩٤/ )
پادشاهان يمن،بعلاوه اسكندر مقدونى،سدّ معروفى نساخته،امّا سدّ مأرب در يمن، سدّى است كه با هيچيك از صفاتى كه قرآن براى سدّ ذو القرنين ذكر كرده است تطبيق نمىكند،زيرا سدّ ذو القرنين طبق گفتۀ قرآن از آهن و مس ساخته شده بود و براى جلوگيرى از هجوم اقوام وحشى بوده،در حالى كه سدّ مأرب از مصالح معمولى و به منظور جمعآورى آب و جلوگيرى از طغيان سيلابها ساخته شده بود كه شرح آن را قرآن در سورۀ سبا بيان كرده است.
به همين دليل بحث را بيشتر روى نظريّۀ سوم متمركز مىكنيم و در اين جا لازم مىدانيم به چند نكته دقيقا توجه كنيم:
الف:نخستين مطلبى كه در اين جا جلب توجه مىكند اين است كه ذو القرنين (صاحب دو قرن)چرا به اين نام ناميده شده است؟ بعضى معتقدند اين نامگذارى به خاطر آن است كه او به شرق و غرب عالم رسيد كه عرب از آن تعبير به«قرنى الشمس»(دو شاخ آفتاب)مىكند.
بعضى ديگر معتقدند كه اين نام به خاطر اين بود كه دو قرن زندگى يا حكومت كرد و در اين كه مقدار قرن چه اندازه است نظريّات متفاوتى است.
بعضى مىگويند در دو طرف سر او برآمدگى مخصوصى بود و به خاطر آن به ذو القرنين معروف شد.
و بالاخره بعضى بر اين عقيدهاند كه تاج مخصوص او داراى دو شاخك بود،و عقايد ديگرى كه نقل همۀ آنها به طول مىانجامد و چنان كه خواهيم ديد مبتكر نظريّۀ سوم يعنى «ابو الكلام آزاد»از اين لقب،استفادۀ فراوانى براى اثبات نظريۀ خود كرده است.
ب:از قرآن مجيد بخوبى استفاده مىشود كه ذو القرنين داراى صفات ممتازى بود:
-خداوند اسباب پيروزيها را در اختيار او قرار داد.
-او سه لشكركشى مهم داشت:نخست به غرب،سپس به شرق و سرانجام به منطقهاى كه در آنجا يك تنگۀ كوهستانى وجود داشته و در هريك از اين سفرها با اقوامى برخورد كرد كه شرح صفات آنها در تفسير آيات قرآن آمده است.
-او مرد مؤمن و موحّد و مهربانى بود و از طريق عدل و داد منحرف نمىشد و