شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٤ - مُسْتَقَرّ (انعام٩٨/ )
مفسران گفتگوى زيادى ديده مىشود،ولى از ميان آنها چند تفسير كه در عين حال منافاتى با هم ندارند و مىتوانند همه به عنوان تفسير آيه پذيرفته شود نزديكتر به نظر مىرسند.
نخست اين كه منظور از«مستقرّ»انسانهايى هستند كه آفرينش آنها كامل شده و در «قرارگاه»رحم مادر يا در روى زمين گام نهادهاند و كلمۀ«مستودع»اشاره به افرادى است كه هنوز آفرينش آنها پايان نيافته و به صورت نطفهاى در صلب پدران هستند.
ديگر اين كه«مستقرّ»اشاره به روح انسان مىباشد كه موضوعى پايدار و برقرار است و«مستودع»اشاره به جسم انسان است كه ناپايدار و فانى است.
در بعضى از روايات يك تفسير معنوى براى اين دو تعبير نيز وارد شده كه مستقرّ اشاره به انسانهايى است كه داراى ايمان پايدارند و مستودع اشاره به آنهاست كه ايمانى ناپايدار دارند[١].
اين احتمال نيز وجود دارد كه در تعبير فوق اشاره به اجزاى اوليّه تشكيلدهندۀ نطفۀ انسان بوده باشد،زيرا چنان كه مىدانيم نطفۀ انسان از دو جزء«اوول»(نطفۀ ماده)و ديگرى «اسپرم»(نطفۀ نر)تشكيل شده است.نطفۀ ماده در رحم تقريبا ثابت و مستقر است،ولى نطفههاى نر به صورت جانداران متحرك بهسوى او با سرعت حركت مىكنند و نخستين فرد«اسپرم»كه به«اوول»مىرسد با او مىآميزد و بقيه را عقب مىراند و تخمۀ اولى انسان را تشكيل مىدهد.
به هر حال واژۀ«مستقَرّ»در آيات ديگر قرآن نيز به كار رفته،از جمله در آيۀ ٦٧ سورۀ انعام،آنجا كه مىگويد:لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ .«هر خبرى(كه خداوند به شما داده سرانجام)قرارگاهى دارد(و بالاخره در موعد مقرّر انجام خواهد يافت)و بزودى خواهيد دانست».
در اين جا،واژۀ«مستقرّ»ممكن است مصدر ميمى باشد و به معنى استقرار،و يا زمان و مكان باشد،به معنى محل استقرار،در صورت اول خبر از اصل تحقق وعدههاى الهى مىدهد،و در صورت دوم خبر از زمان و مكان اين وعدههاست.
[١]تفسير نور الثقلين،ج ٧٥٠/١.