شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٢ - قُرِئ (اعراف٢٠٤/ )
غير نماز در برابر شنيدن قرآن سكوت و استماع كنى و هنگامى كه نزد تو قرآن خوانده شود، لازم است سكوت كردن و گوش فرادادن[١]» حتى از بعضى از روايات استفاده مىشود كه اگر امام جماعت مشغول قرائت باشد فرد ديگرى،آيهاى از قرآن تلاوت كند،مستحب است سكوت كند تا او آيه را پايان دهد، سپس امام قرائت را تكميل كند،چنان كه از امام صادق(ع)نقل شده كه على(ع)در نماز صبح بود و«ابن كوا»(همان مرد منافق تيرهدل)در پشت سر امام(ع)مشغول نماز بود، ناگاه در نماز اين آيه را تلاوت كرد:وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخٰاسِرِينَ .[*].(و هدفش از خواندن آيه اين بود كه به طور كنايه به على(ع)احتمالا در مورد قبول حكميت در ميدان«صفين»اعتراف كند)امّا با اين حال امام(ع)براى احترام قرآن سكوت كرد تا وى آيه را به پايان رسانيد،سپس امام(ع)به ادامۀ قرائت نماز بازگشت و«ابن كوا»كار خود را دومرتبه تكرار كرد،باز امام(ع)سكوت فرمود و«ابن كوا»براى سومينبار آيه را تكرار كرد و على(ع)مجددا به احترام قرآن سكوت كرد،سپس حضرت اين آيه را تلاوت فرمود:فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَ لاٰ يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لاٰ يُوقِنُونَ[**].(اشاره به اين كه مجازات دردناك الهى در انتظار منافقان و افراد بىايمان است و در برابر آنها بايد تحمل و حوصله به خرج داد)سرانجام امام سوره را تمام كرد و به ركوع رفت[٢].
از مجموع اين بحث روشن مىشود كه استماع و سكوت به هنگام شنيدن آيات قرآن كار بسيار شايستهاى است،وى بطور كلى واجب نيست و شايد علاوه بر اجماع و روايات جملۀ«لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ»(شايد مشمول رحمت خدا بشويد)نيز اشاره به مستحب بودن اين حكم باشد.(ج ٦٩/٧ تا ٧١.)
[١]تفسير برهان،ج ٥٧/٢.
[*] زمر٦٥/.
[**] روم٦٠/.
[٢] تفسير برهان،ج ٥٦/٢.