شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٦ - مُستَطير (انسان٧/ )
به هر حال كلمۀ«طائر»در آيۀ مورد بحث نيز اشاره به همين معنى است يا به معنى «بخت و طالع»كه قريب الافق با مسئله فال نيك و بد است و قرآن در حقيقت مىگويد:
فال نيك و بد و طالع سعد و نحس،چيزى جز اعمال شما نيست كه به گردنتان آويخته است[*].
مفسران در معنى«طائر»در آيۀ مورد بحث،احتمالات متعددى دادهاند از جمله اين كه اعمال خوب و بد انسان گويى همچون پرندهاى از وجود او برمىخيزد لذا به آن«طائر» اطلاق شده است.[**](ج ٢٢١/٥،ج ٤٨/١٢-٤٩.)
مُستَطير:(انسان٧/.)[***]
اسم فاعل از«استطار»به معنى« گسترشيابنده»(گسترده و پراكنده،آشكار و علنى) است و به همين مناسبت«صبح آشكار»را فجر مستطير مىگويند و در آيۀ مورد بحث اشاره به عذابهاى گوناگون و وسيع آن روز عظيم(قيامت)مىباشد.
آيه در ذكر اعمال و اوصافى است كه ابرار و عباد اللّه دارند،مىفرمايد:
«آنها به نذر خود وفا مىكنند و از روزى كه عذابش گسترده است مىترسند»...وَ يَخٰافُونَ يَوْماًشَرُّهُ مُسْتَطِيراًانسان٧/.بديهى است ترس آنها از شرّ آن روز بزرگ اشاره به ايمانشان به مسئله معاد و احساس مسئوليت شديد در برابر فرمان الهى است.(ج ٣٥٢/٢٥.)
[*]فال نيك و بد،اگرچه ميان اين دو(بهويژه در قسمت فال بد)رابطۀ منطقى و معقولى وجود ندارد،ولى هريك بدون ترديد اثر روانى مىتواند در بر داشته باشد.فال نيك غالبا مايۀ اميدوارى و حركت است،ولى فال بد موجب يأس و نوميدى و سستى و ناتوانى است و شايد به خاطر همين موضوع است كه درروايات اسلامى از فال نيك نهى نشده،اما فال بد بشدّت محكوم شده است.
[**] دربارۀ«فال نيك و بد»در تفسير نمونه بيشتر صحبت شده است،به جلد ششم،صفحه ٣١٦ تا٣١٩و جلد پانزدهم،صفحه ٤٩١ تا ٤٩٣ مراجعه فرماييد.
[***]يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخٰافُونَ يَوْماً كٰانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً.انسان٧/.