شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٥٣ - قبل (طه١٣٠/ )
چون تغيير قبله سر و صداى زياد در ميان مردم بخصوص يهود و نصارى به راه انداخت،يهود كه بزرگترين سند افتخار خود را كه پيروى كردن مسلمين از قبلۀ آنان بود، از دست داده بودند،زبان به اعتراض گشودند كه قرآن در آيۀ ١٤٢ سورۀ بقره با جملۀ:
سَيَقُولُ السُّفَهاءُ...به آن اشاره كرده است آيۀ فوق نازل شد و تأييد كرد كه اينهمه گفتگو در مسئله قبله صحيح نيست،بلكه مهمتر از قبله مسائل ديگرى است كه معيار ارزش انسانهاست و بايد به آنها توجه شود.
قرآن در اين آيه به بيان مهمترين اصول نيكيها در ناحيۀ ايمان و اخلاق و عمل پرداخته است و آنها عبارتند از:ايمان به مبدأ و معاد و برنامههاى اليه و پيامبران كه مأمور ابلاغ و اجراى اين برنامهها بودند و فرشتگانى كه واسطۀ ابلاغ اين دعوت محسوب مىشدند، ايمان به اصولى كه تمام وجود انسان را روشن مىكند و انگيزۀ نيرومندى براى حركت بهسوى برنامههاى سازنده و اعمال صالح است.
واژۀ«قِبَل»در آيۀ ٣٧ سورۀ نمل[**]به معنى«طاقت و توانايى»آمده است،آنجا كه سليمان(ع)به فرستادۀ مخصوص ملكۀ سبا پيام فرستاد و گفت:« بهسوى آنان بازگرد(و اين هدايا را نيز با خود ببر)،امّا بدان ما بزودى با لشكرهايى به سراغ آنها خواهيم آمد كه توانايى مقابله با آن را نداشته باشند».(ج ٥٩٧/١،ج ٤٦٢/١٥.)
قبل:(طه١٣٠/.)[*]
به معنى«جلو،پيش»و آن ظرف زمان است و گاه براى مكان مىآيد،ولى صاحب قاموس معتقد است كه اين كلمه در قرآن مجيد ظاهرا همه جا در تقدم زمانى بهكاررفتهاست .
واژۀ«قبل»معرب است و اضافه مىشود(لفظا يا تقديرا)و چنانچه مضافاليه حذف
[**]اِرْجِعْ إِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لاٰ قِبَلَ لَهُمْ بِهٰا...نمل٣٧/.
[*]...وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهٰا وَ مِنْ آنٰاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرٰافَ النَّهٰارِلَعَلَّكَ تَرْضىٰ .طه١٣٠/.