شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٤ - تفيض (توبه٩٢/ )
آيۀ مورد بحث به بحث توحيد بازمىگردد ،مىفرمايد:«آيا آنها(مشركان توطئهگر) مخلوقات خدا را نديدند كه چگونه سايههاشان از راست و چپ حركت دارند و با خضوع براى خدا سجده مىكنند»نحل٤٨/.
با توجه به اين كه در آيۀ فوق به سايههاى راست و چپ اشياء اشاره شده و كلمۀ«فيء» براى همۀ آنها به كار رفته استفاده مىشود كه فيء در اين جا معنى وسيعى دارد و هرگونه سايه را شامل مىشود.
هنگامى كه انسان در موقع طلوع آفتاب رو به طرف جنوب بايستد مىبيند قرص خورشيد از سمت چپ،از افق مشرق،سر بر مىآورد و سايۀ همۀ اجسام به طرف راست او مىافتند كه همان طرف غرب است.اين امر همچنان ادامه دارد و سايهها مرتبا به طرف راست جابجا مىشوند،تا زوال ظهر در اين هنگام،سايهها به طرف چپ تغيير مكان مىدهند تا هنگام غروب آفتاب كه سايههاى بزرگ و طولانى اجسام در طرف مشرق گسترده مىشوند و با غروب آفتاب،همۀ آنها پنهان مىگردند.
در اين جا خداوند حركت سايههاى اجسام را در راست و چپ به عنوان نشانهاى از عظمتش معرفى مىكند و آنها را در حال سجده براى پروردگار،تواضع و خضوع مىداند.
(ج ٢٥٢/١١.)
فىض
تفيض:(توبه٩٢/.)[*]
از مادّۀ«فيض و فيضان»به معنى«ريزش براثر پر شدن»(سرريزى از پرى)است.
هنگامى كه انسان ناراحت مىشود اگر ناراحتى زياد شديد نباشد،چشمها پر از اشك مىشود بىآنكه جريان يابد،اما هنگامى كه ناراحتى به مرحلۀ شديد رسيد اشكها جارى مىشود.
[*]وَ لاٰ عَلَى الَّذِينَ إِذٰا مٰا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لاٰ أَجِدُ مٰا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ ...توبه٩٢/.