شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠٠ - فَلَك (انبياء٣٣/ )
(ج ٥٦٠/١،ج ٣٥٨/٨.)
فَلَك:(انبياء٣٣/.)[*]
به معنى«مدار ستارگان»و در اصل به معنى برآمدن پستان دختران و شكل دورانى به خود گرفتن است،سپس به قطعاتى از زمين كه مدور است و يا اشياء مدور ديگر اطلاق شده است و از همين رو به مسير دورانى كواكب نيز اطلاق مىشود.آيه مىگويد:«او كسى است كه شب و روز و خورشيد و ماه را آفريد و هركدام از آنها در مدارى در حركتند»كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَانبياء٣٣/.
مفسران در تفسير جملۀ مذكور بيانات گوناگون دارند،امّا آنچه با تحقيقات مسلم دانشمندان فلكى سازگار است،اين است كه منظور از حركت خورشيد در آيۀ فوق يا حركت دورانى به دور خويش است و يا حركتى است كه همراه منظومۀ شمسى دارد.
ذكر اين نكته نيز لازم است كه كلمۀ«كُلّ»ممكن است اشاره به ماه و خورشيد و همچنين ستارگان باشد كه از كلمۀ«ليل»(شب)استفاده مىشود.
بعضى از مفسران بزرگ نيز احتمال دادهاند كه اشاره به شب و روز و ماه و خورشيد (هر چهار)باشد،زيرا شب كه همان سايۀ مخروطى زمين است نيز براى خود مدارى دارد.اگر كسى در بيرون كرۀ زمين از دور به آن نگاه كند اين سايۀ تاريك مخروطى را در گرد زمين دائماً در حركت مىبيند و همچنين نور آفتاب كه به زمين مىتابد و روز را تشكيل مىدهد همانند استوانهاى است كه در گرد اين كره دائما نقل مكان مىكند.بنابراين شب و روز نيز هركدام براى خود مسير و مكانى دارند.
اين احتمال را نيز دادهاند كه منظور از حركت خورشيد حركت آن در احساس ما باشد،زيرا به نظر بينندگان زمينى،خورشيد و ماه هر دو در گردشند.(ج ٣٩٩/١٣.)
[*]وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهٰارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ .انبياء٣٣/.