شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٩٧ - فالق (انعام٩٥/ )
همين مناسبت بر طلوع صبح اطلاق مىشود.
بعضى آن را به معنى همۀ مواليد و تمام موجودات زنده اعم از انسان و حيوان و گياه مىدانند،چرا كه تولد اين موجودات كه با شكافتن دانه و تخم و مانند آن صورت مىگيرد از عجيبترين مراحل وجود آنهاست و در حقيقت هنگام تولد جهش عظيمى در آن موجود رخ مىدهد و از جهانى به جهان ديگرى گام مىنهد.
در آيۀ ٩٥ سورۀ انعام مىخوانيم:إِنَّ اللّٰهَ فٰالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوىٰ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ مُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ...«خداوند شكافندۀ دانه و هسته است،زنده را از مرده خارج مىسازد و مرده را از زنده...».
بعضى نيز مفهوم«فلق»را از اين هم گستردهتر گرفتهاند و آن را به هرگونه آفرينش و خلقت اطلاق كردهاند،چرا كه با آفرينش هر موجود پردۀ عدم شكافته مىشود و نور وجود آشكار مىگردد.
هريك از اين معانى سهگانه (طلوع صبح-تولد موجودات زنده-آفرينش هر موجود) پديدهاى است عجيب كه دليل بر عظمت پروردگار و خالق و مدبر آن است و توصيف خداوند به اين وصف داراى مفهوم و محتواى عميقى است.
در بعضى از احاديث نيز آمده كه«فلق»چاه يا زندانى در دوزخ است و همچون شكافى در دل جهنم خودنمايى مىكند.اين روايت ممكن است اشاره به مصداقى از مصداقهاى آن باشد نه اين كه مفهوم گستردۀ«فلق»را محدود كند.(ج ٤٥٨/٢٧.)
فالق:(انعام٩٥/.)[*]
اسم فاعل از مادّۀ«فلق»(بر وزن خلق)به معنى شكافتن چيزى و جدا كردن بعضى از بعض ديگر است[١].
آيۀ مورد بحث،روى سخن را به مشركان كرده و دلايل توحيد را در ضمن عبارتى
[*]إِنَّ اللّٰهَ فٰالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوىٰ ...انعام٩٥/.
[١] مفردات،راغب.