شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٩ - يتفكّرون (آل عمران١٩١/ )
دين(و معارف و احكام اسلام)آگاهى پيدا كنند...» آيۀ فوق دليل روشنى است بر اين كه همواره گروهى از مسلمانان به عنوان انجام يك واجب كفايى بايد به تحصيل علم و دانش درزمينۀ تمام مسائل اسلامى بپردازند و پس از فراغت از تحصيل براى تبليغ احكام اسلام به نقاط مختلف،مخصوصا به قوم و جمعيت خود بازگردند و آنها را به مسائل اسلامى آشنا سازند.
بنابراين آيۀ فوق دليل روشنى است بر وجوب تعليم و تعلم در مسائل اسلامى،و به تعبير ديگر هم تحصيل را واجب مىكند و هم ياد دادن را،و اگر دنياى امروز به تعليمات اجبارى افتخار مىكند،قرآن در چهارده قرن پيش علاوه برآن بر معلمين نيز اين وظيفه را فرض كرده است.(ج ١٩٣/٨.)
ف ك ر
يتفكّرون:(آل عمران١٩١/.)[*]
در اصل از مادّۀ«فكر»به معنى«انديشه»و در امر دقيق و باريك شدن است.با توجه به مفهوم آيۀ مورد بحث،تفكر و انديشه،در اسرار آفرينش آسمانها و زمين به انسان آگاهى خاصى مىدهد و نخستين اثر آن توجه به بيهوده نبودن خلقت است،زيرا جايى كه انسان در هر موجود كوچكى،از اين جهان بزرگ هدفى مىبيند،آيا مىتواند باور كند كه مجموعۀ جهان،بىهدف باشد.در ساختمان مخصوص اعضاى پيكر يك گياه،هدفهاى روشنى مىبينيم.قلب انسان و حفرهها و دريچههاى آن هركدام برنامه و هدفى دارند،ساختمان طبقات چشم هركدام به خاطر منظورى است،حتّى مژهها و ناخنها هريك نقشى معيّن برعهده دارند.آيا ممكن است ذرات يك موجود،هركدام داراى هدف خاصى باشد امّا
[*]اَلَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّٰهَ قِيٰاماً وَ قُعُوداً وَ عَلىٰ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ...«همانهاكه خدا را در حال ايستادن و نشستن و آنگاه كه بر پهلو خوابيدهاند،ياد مىكنند و در اسرار آفرينش آسمانهاو زمين مىانديشند.»آل عمران١٩١/.