شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٠ - چرا انسان برترين مخلوق خداست؟
بخشيده است،در ميان مفسران گفتگوست.بعضى به خاطر اعطاى قوّۀ عقل و نطق و استعدادهاى مختلف و آزادى اراده مىدانند.بعضى اندام موزون و قامت راست.بعضى موهبت انگشتان كه انسان با آن بسيار كارهاى ظريف و دقيق را مىتواند انجام دهد و همچنين قدرت بر نوشتن دارد.بعضى به اين كه انسان تقريبا تنها موجودى است كه مىتواند غذاى خود را با دست بخورد.بعضى به خاطر سلطۀ او بر تمام موجودات روى زمين و بعضى به خاطر شناخت خدا و قدرت بر اطاعت فرمان او مىدانند.
ولى روشن است كه اين مواهب در انسان جمع است و هيچگونه تضادّى با هم ندارند،بنابراين برترى و گراميداشت خدا نسبت به اين مخلوق بزرگ با همۀ اين مواهب و غير اين مواهب است.خلاصه اين كه انسان،امتيازات فراوانى بر مخلوقات ديگر دارد كه هريك از ديگرى جالبتر و والاتر است و روح انسان علاوه بر امتيازات جسمى، مجموعهاى است از استعدادهاى عالى و توانايى بسيار براى پيمودن مسير تكامل به طور نامحدود.(ج ١٩٨/١٢.)
چرا انسان برترين مخلوق خداست؟
پاسخ اين سؤال چندان پيچيده نيست،زيرا مىدانيم تنها موجودى كه از نيروهاى مختلف،مادى و معنوى،جسمانى و روحانى تشكيل شده و در لابلاى تضادها مىتواند پرورش پيدا كند و استعداد تكامل و پيشروى نامحدود دارد،انسان است.
حديث معروفى كه از امير مؤمنان على(ع)نقل شده،شاهد روشنى بر اين مدعاست:
«خداوند خلق عالم را بر سه گونه آفريد:فرشتگان و حيوانات و انسان،فرشتگان عقل دارند بدون شهوت و غضب،حيوانات مجموعهاى از شهوت و غضبند و عقل ندارند،امّا انسان مجموعهاى است از هر دو،تا كدامين غالب آيد،اگر عقل او بر شهوتش غالب شود،از فرشتگان برتر است و اگر شهوتش بر عقلش چيره گردد از حيوانات پستتر[١]».
[١]نور الثقلين،ج ١٨٨/٣.