شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨٥ - غَيابَت (يوسف١٠/ )
غائبة:(نمل٧٥/.)[*]
معنى وسيعى دارد و آنچه را از حس ما پنهان است دربر مىگيرد،اعم از اعمال مخفى بندگان و نيّات باطنى آنها و نيز اسرارى كه در پهنۀ آسمان و زمين نهفته است و همچنين قيام رستاخيز و زمان نزول عذاب و مانند اينها،و دليلى ندارد كه مانند بعضى از مفسران،آن را به خصوص يكى از اين امور تفسير كنيم.
واژۀ«غائبة»جنبۀ وصفى دارد و به عقيدۀ گروهى،تاء در آن براى تأنيث نيست،بلكه براى مبالغه است و اشاره به اشيائى است كه فوقالعاده مستور و پنهان مىباشد،ولى اين احتمال نيز وجود دارد كه تاء آن براى تأنيت باشد و موصوف آن،«اشياء»يا«خصلت»و مانند آن است كه محذوف است.(ج ٥٣٤/١٥.)
غَيابَت:(يوسف١٠/.)[**]
به معنى«نهانگاه داخل چاه»است كه از نظرها غيب و پنهان است و اين تعبير گويا اشاره به چيزى است كه در چاههاى بيابانى معمول است و آن اين كه در قعر چاه،نزديك به سطح آب،در داخل بدنۀ چاه محل كوچك طاقچه مانندى درست مىكنند كه اگر كسى به قعر چاه برود بتواند روى آن بنشيند و ظرفى را كه با خود برده پر از آب كند، بىآنكه خود وارد آب شود و طبعا از بالاى چاه كه نگاه كنند درست اين محل پيدا نيست و بههمينجهت از آن تعبير به«غيابت»شده است[١]و در محيط ما نيز چنين چاههايى وجود دارد.
آيۀ مورد بحث دربارۀ داستان يوسف(ع)و طرح نقشههاى شيطانى برادران عليه اوست،به اين ترتيب يكى از برادرانش كه از همه باهوشتر و به اصطلاح باوجدانتر بود
[*]وَ مٰا مِنْ غٰائِبَةٍ فِي السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ إِلاّٰ فِي كِتٰابٍ مُبِينٍ .«و هيچ موجودى پنهان در آسمان و زميننيست مگر اين كه در كتاب مبين(در لوح محفوظ و علم بىپايان پروردگار)ثبت است»نمل٧٥/.
[**]قٰالَ قٰائِلٌ مِنْهُمْ لاٰ تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَ أَلْقُوهُ فِي غَيٰابَتِ الْجُبِّ ...«يكى از آنها گفت يوسف را نكشيد واگر كارى مىخواهيد انجام دهيد او را در نهانگاه چاه بيفكنيد...»يوسف١٠/.
[١] اقتباس از تفسير المنار،ذيل آيه.