شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٤ - اَطْمَعُ (شعراء٨٢/ )
پيامبر خود)نازل كرديم و هماهنگ با نشانههايى است كه با شماست ايمان بياوريد، پيش ازآنكه صورتهايى را محو كنيم و سپس به پشت سر بازگردانيم...[*]»نساء/ ٤٧.
در اين آيه،منظور از«طمس و محو و بازگرداندن به عقب»،همان محو فكرى و روحى و عقبگرد معنوى است.(ج ٤٠٧/٣،ج ٤٣٣/١٨،ج ٤٠٠/٢٥.)
ط م ع
اَطْمَعُ:(شعراء٨٢/.)[**]
در اصل از مادّۀ«طَمَع»[***]به معنى«چشم داشتن،اميد داشتن»است.
اين آيۀ دربارۀ گفتگوى ابراهيم(ع)با بتپرستان است،آنجا كه ابراهيم(ع)با شنيدن سخنان واهى بتپرستان ،بلافاصله از خداوند بزرگ ياد مىكند و به آنها مىگويد:«او كسى است كه اميد دارم گناهانم را در روز جزا ببخشد»شعراء٨٢/.
بايد به اين نكته توجه داشت كه بدون شك پيامبران معصومند و گناهى ندارند كه بخشوده شود،ولى گاهى حسنات نيكان،گناه مقربان محسوب مىشود و در مقام والاى آنان گاه انجام يك كار خوب نيز قابل بازخواست است،چرا كه از كار نيكوترى جلوگيرى كرده،و لذا ترك اولايش مىنامند.
او هرگز تكيه بر اعمال نيك خود نمىكند كه اينها در جنب كرم الهى،هيچ است و در مقابل نعمتهايش قابل ذكر نيست،بلكه تنها تكيهاش بر لطف خداست و اين آخرين مرحلۀ انقطاع الى اللّه است.(ج ٢٥٨/١٥.)
[*]در حديثى از امام باقر(ع)نقل شده كه فرمود:«منظور از آن،محو كردن وجوه آنها در مسيرهدايت و بازگرداندن آنها به عقب در مسير گمراهى و ضلالت است».«مجمع البيان،ج ٥٥/٣.».
[**]وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ .شعراء٨٢/.
[***]...وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً...«...و خدا را با بيم و اميد بخوانيد...»اعراف٥٦/.