شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣١٦ - غِسلين (حاقه٣٦/ )
«غسل كردن»گرفته شده كه اين جمله مربوط به جواز نماز خواندن يا عبور از مسجد بعد از غسل كردن است.(ج ٣٩٨/٣،ج ٢٨٥/٤.)
مُغْتَسَل:(ص٤٢/.)[*]
به معنى آبى است كه با آن شستشو مىكنند و بعضى آن را به معنى محل شستشو دانستهاند،ولى معنى اوّل صحيحتر به نظر مىرسد.آيه مىفرمايد:«(به او«ايوب»گفتيم) پاى خود را بر زمين بكوب،اين چشمۀ آبى خنك براى شستشو و نوشيدن است»هٰذٰا مُغْتَسَلٌ بٰارِدٌص٤٢/.
توصيف اين آب به خنك بودن شايد اشارهاى باشد به تأثير مخصوص شستشو با آب سرد براى بهبود و سلامت تن،همان گونه كه در طب امروز نيز ثابت شده است.و نيز اشارۀ لطيفى است بر اين كه كمال آب شستشو در آن است كه از نظر پاكى و نظافت همچون آب نوشيدنى باشد.شاهد اين سخن اين كه در دستورهاى اسلامى نيز آمده است.«قبل ازآنكه با آبى غسل كنيد جرعهاى از آن بنوشيد[١]».(ج ٢٩٧/١٩.)
غِسلين:(حاقه٣٦/.)[**]
«راغب»در مفردات مىگويد:«غسلين»به معنى آبى است كه از شستشوى بدن كفار در دوزخ فرومىريزد ،ولى معروف اين است كه منظور چرك و خونى است كه از بدن دوزخيان فرومىريزد .
بعضى گفتهاند غذاى اهل دوزخ«زَقُّوم[***]و ضَريع[****]»است و نوشيدنى آنها«غسلين» است كه در آيۀ مورد بحث تعبير به طعام شده و تعبير طعام در مورد نوشيدنى بىسابقه نيست.
[*]اُرْكُضْ بِرِجْلِكَ هٰذٰا مُغْتَسَلٌ بٰارِدٌ وَ شَرٰابٌ .ص٤٢/.
[١] وسائل الشيعه،ج ١،باب ١٣ از ابواب آداب حمام،حديث ١.
[**]وَ لاٰ طَعٰامٌ إِلاّٰ مِنْ غِسْلِينٍ .«و نه طعامى جز از چرك و خون»حاقه٣٦/.
[***]إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِطَعٰامُ الْأَثِيمِ .«درخت زقوم طعام گنهكاران است»دخان٤٣/-٤٤.
[****]لَيْسَ لَهُمْ طَعٰامٌ إِلاّٰ مِنْ ضَرِيعٍ .«آنها غذايى جز ضريع ندارند»غاشيه٦/.