استقلالِ ایران \ esteqlāl-e irān\ ، روزنامۀ خبری، سیاسی و اجتماعی دورۀ دوم مشروطه. استقلال ایران روزنامۀ کثیرالانتشاری بود که جز ایام تعطیل، هر روز عصر در تهران منتشر می‌شد. شمارۀ نخست آن در ٢٢ جمادی‌الاول ١٣٢٨ق/ ٣١ مۀ ١٩١٠م در ٤ صفحه، به قطع بزرگ در چاپخانۀ سربی ایران نو چاپ و توزیع شده است. برخلاف جراید بزرگ که معمولاً مقاله‌های اساسی خود را از ستون اول آغاز می‌کرده‌اند، استقلال ایران در ستون اول نخستین شمارۀ خود، به درج چند اعلان پرداخته، و از آخر ستون اول، مقاله‌های اساسی خود را آغاز کرده است (صدر هاشمی، ١٦١-١٦٢).
این روزنامه در آغاز توسط حسین خان کحّال، سپس به مدیریت محمدخان میرفخّار (مهندس همایون)، و سرانجام، به اهتمام ابوالحسن خان تبریزی و مستعان‌الملک منتشر می‌شده است (برزین، ذیل استقلال ایران؛ براون، ٢٠٩؛ اتحادیه، ٢٣٥؛ آرین‌پور، ١١٠؛ EIr.، ذیل «استقلال ایران»).
استقلال ایران ارگان مطبوعاتی حزب اتفاق و ترقی (یا اتحاد و ترقی) به‌شمار می‌آمده، و به حزب دمکرات بیش از دیگر احزاب حمله می‌کرده است (صدر هاشمی، براون، اتحادیه، EIr.، همان‌جاها). با این‌همه، روزنامه‌ای معتدل و میانه‌رو محسوب می‌شده، و در دورۀ دوم مجلس شورای ملی سهم بسزایی در روشن کردن افکار عمومی داشته است. در جمادی‌الآخر ١٣٢٩ مقاله‌ای در این روزنامه به چاپ رسید که در آن، نویسنده از وظایف اعضای حزب اتفاق و ترقی سخن به میان آورده، و اعلام کرده بود که هدف این حزب آشنا ساختن مردم با حقوق خود و بیدار ساختن آنهاست (اتحادیه، ٢٣٦؛ صدر هاشمی، ١٦١).
پس از انحلال مجلس و بی‌رونق شدن بازار مطبوعات، این روزنامه نیز پس از انتشار شمارۀ ١٣٤ در شعبان ١٣٢٩/ اوت ١٩١١ متوقف شد (صدر هاشمی، همان‌جا).
استقلال ایران از نخستین روزنامه‌هایی به‌شمار می‌آید که به چاپ پاورقی اقدام کرد و اهمیت آن بیشتر از جهت پرداختن به رویدادهای زمان و تفصیل خبری آنهاست (صدر هاشمی، ١٦٢؛ برزین، همان‌جا).

مآخذ

اتحادیه، منصوره، پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت (دورۀ اول و دوم مجلس شورای ملی)، تهران، ١٣٦١ش؛
آرین‌پور، یحیى، از صبا تا نیما (تاریخ ١٥٠ سال ادب فارسی)، تهران، ١٣٥٤ش، ج ٢؛
براون، ادوارد، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورۀ مشروطیت، به‌کوشش و ترجمۀ محمد عباسی، انتشارات کانون معرفت، تهران، بی‌تا، ج ٢؛
برزین، مسعود، شناسنامۀ مطبوعات ایران: از ١٢١٥ تا ١٣٥٧ش، تهران، ١٣٧١ش؛
صدر هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان، ١٣٦٣ش، ج ١؛
نیز:

EIr.
ملیحه مهدوی