دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٨٤٦ - آذروخش
آذروخش
نویسنده (ها) :
پرویز رجبی
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٢٦ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آذَرْوَخْش [āzarvaxš]، یا آتْرِوَخْش، عنوان سومین موبد زردشتی از ٨ موبد برگذارکنندۀ آیینهای نیایش در آتشکده و مسئول پرستاری از آتش مقدس در روزگار گذشته. آذروخش به هنگام انجاممراسم درسمت راست و در مقابل آتش میایستاد. در اوستا (٤٤, ١١٢, ٣٤٩؛ نیز نک : پورداود، ١٦١) به نامهای این ٨ موبد اشارهشدهاست. زند اوستا (ص ٣٣٢) و متنهای پهلوی گزیدههای زادسپرم (ص ٦٤)، شایست ناشایست (ص ١٨٠-١٨١) و دینکرد (ص ٢٦١-٢٦٢) نیز اشارههایی به این موبد و نقش او کردهاند. آذروخش موقع خواندن دعا در مراسم نیایش با زوت (سرآمد موبدان) همراهی میکرد (کریستنسن، ١٦٣). امروز این عنوان، با سادهتر شدن آیینهای زردشتیان از میان رفته است و زوت در مقام موبدِ سرپرست نیایش، و راسپی، جانشین ٧ موبد دیگر مراسم نیایش را به جای میآورند(پورداود،١٦١، حاشیۀ ١).
مآخذ
پورداود، ابراهیم، تفسیر بر خرده اوستا، بمبئی، انجمن زردشتیان ایرانی؛
شایست ناشایست، ترجمۀ کتایون مزداپور، تهران، ١٣٦٩ش؛
گزیدههای زادسپرم، ترجمۀ محمدتقی راشدمحصل، تهران، ١٣٦٦ش؛
نیز:
Avesta, tr. F. Wolff, Strassburg, ١٩١٠;
Christensen, A., L'Iran sous les Sassanides, Copenhagen, ١٩٤٤;
Dînkard, tr. E. W. West, The Sacred Books of the East, Oxford, ١٨٩٢, vol. XXXVII;
The Zand-Avesta, Vištasp Yašt, tr. J. Darmesteter, The Sacred Books of the East, Oxford, ١٨٨٣, vol. XXIII.
پرویز رجبی