دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٢٢٧ - ارن، ارلها
ارن، ارلها
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٥ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَرِن، اِرْلْٰها [erlhā-ye aren]، لقب خاندانی از اشراف اسکاتلندی:
جیمز هَمیلْتن
نخستین ارلِ ارن (١٤٧٥ ؟ - ١٥٢٩م/ ٨٨٠ ؟ -٩٣٥ق)، پسر جیمز، لرد همیلتن اول و مری، دختر جیمز دوم شاه اسکاتلند. او در ١٥١٣م فرماندهی ناوگانی را داشت که به انگلستان لشکر کشید، ولی به سختی شکست خورد و در بازگشت، رقیبش ارلِ اَنگِس را در دربار همه کاره یافت. آنگاه با دوکِ آلبِنی، نایبالسلطنۀ جیمز پنجم همدست شد. مهمترین اقدام او جنگ هولناک میان همیلتنها و داگلِسها در خیابانهای ادنبورگ بود که به «پاک کردن گذرگاه» معروف شد (١٥٢٠م). هنگامی که جیمز پنجم در ١٥٢٨م خود را از زیر سلطۀ انگس آزاد کرد، ارن در استرلینگ به وی پیوست.
جیمز همیلتن
دومین ارل ارن، دوک دو شاتِلِرو (١٥١٧-١٥٧٥م/ ٩٢٣-٩٨٢ق)، که پساز برتخت نشستن ماری استوارت در١٥٤٢م ولیعهد احتمالی بود و به عنوان قیم و معلم او منصوب شد. او برای ازدواج ماری با شاهزاده ادوارد (بعدها ادوارد ششم، شاه انگلستان) تلاش کرد، ولی ناگهان دست از تلاش کشید و جانب فرانسویها را گرفت؛ سپس با ازدواج ماری و ولیعهد فرانسه موافقت کرد و در آن هنگام لقب دوک دوشاتلرو را گرفت (١٥٤٩م) و در ١٥٥٤م به نفع دختر ملکه از ولیعهدی استعفا داد. او در آغاز اصلاح دینی اسکاتلند، به «اعیان مجمع»پیوست (١٥٥٩م) و رهبر پرتستانها شد؛ در ١٥٦٥م تبعید شد، ولی در ١٥٦٩م به اسکاتلند بازگشت تا از دعوی ملکه دفاع کند و تا ١٥٧٣م استعفای ملکه و جانشینی پسرش جیمز ششم را نپذیرفت.
جیمز همیلتن
سومین ارل ارن (١٥٣٧ ؟- ١٦٠٩م/ ٩٤٤ ؟-١٠١٨ق)، که هنری هشتم او را برای همسری دخترش الیزابت (بعدها الیزابت اول) در نظر گرفته بود، اما پدرش خواهان وصلت وی با ماری استوارت بود. بعدها هنگامی که ارن از فرماندهی پاسداران اسکاتلندی در فرانسه (١٥٥٤- ١٥٥٩م) بازگشت و به «اعیان مجمع» پیوست، پرتستانها او را به دادخواهی نزد ملکه الیزابت،و پساز١٥٦٠م نزد ماری فرستادند. در١٥٦٢م نشانههایی از جنون در او پیدا شد و بقیۀ عمرش در بند گذشت. (١٠٠)