دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢١٢١ - ارسلان شاه غزنوی
ارسلان شاه غزنوی
نویسنده (ها) :
ابوالفضل خطیبی
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ٨ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَرْسَلانْشاهِ غَزْنَوی [arsalān šāh-e qaznavī] (حک ٥٠٩-٥١٢ق/ ١١١٥- ١١١٨م)، پسر سلطان مسعود سوم و فرمانروای غزنه. کنیۀ او در مدایح شاعران معاصرش و نیز برخی مآخذ، ابوالملوک، و لقبش در برخی منابع و بر سکهها سلطان الدوله آمده است.
چون مسعود سوم در شوال ٥٠٨ درگذشت، بنا به وصیت او، پسرش، شیرزاد به فرمانروایی رسید. اما ارسلان در سال بعد شیرزاد را از تخت به زیر کشید و خود در ٦ شوال همان سال به حکومت نشست.
ارسلانشاه بیدرنگ همۀ برادران خود را، بجز بهرام شاه که از عهد پدر به دور از غزنه، در تکیناباد گرمسیر بهسر میبرد، کور و یا زندانی کرد. اما سرانجام، با کمک نظامی سلطان سنجر به اسارت برادرش، بهرامشاه درآمد و به دستور همو خفهاش کردند و در مقبره پدرش درغزنه به خاک سپردند.
ازجمله شاعران برجستۀ دربار ارسلان شاه که در قصاید متعددی او را ستودهاند، مسعود سعد سلمان و عثمان مختاری را میتوان نام برد.*
مآخذ
ابن اثیر، الکامل؛
بنداری، فتح، تاریخ دولة آل سلجوق (زبدة النصرة)، بیروت، ١٤٠٠ق/ ١٩٨٠م؛
حمدالله مستوفی، تاریخ گزیده، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، ١٣٦٢ش؛
عوفی، محمد، جوامع الحکایات، به کوشش جعفر شعار، تهران، ١٣٦٦ش؛
همو، همان، به کوشش محمد رمضانی، تهران، ١٣٣٥ش؛
فرشته، محمدقاسم، تاریخ، کانپور، ١٢٩٠ق/ ١٨٧٤م؛
مسعود سعد سلمان، دیوان، به کوشش غلامرضا رشید یاسمی، تهران، ١٣٣٩ش؛
منهاج سراج، عثمان، طبقات ناصری، به کوشش عبدالحی حبیبی، کابل، ١٣٤٢ش؛
نیز:
Bosworth, C. E., The Later Ghaznavids, New York, ١٩٧٧;
id, «The Political and Dynastic History of the Iranian World», The Cambridge History of Iran, vol. V, ed. J. A. Boyle, Cambridge, ١٩٦٨;
Ghulam Mustafa Khan, «A History of Bahram Shah», Islamic Culture, New York, ١٩٧١, vol. XXIII;
Lane Poole, S., Catalogue of Oriental Coins in the British Museum, Bologna, ١٩٦٧.
ابوالفضل خطیبی