دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٨٨ - اسب بخار
اسب بخار
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٢٨ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَسْبِ بُخار [asb - e boxār]، واحد متداول برای توان، یعنی میزان انجام کار در واحد زمان. یک اسب بخار معادل ٧٤٦ نیوتنـ متـر بر ثانیه، یعنی تـوان لازم برای بلند کردن تقریباً ٧٦ کیلوگرم جرم به اندازۀ یک متر در یک ثانیه در سطح زمین است. این مقدار توسط جِیمز وات، مهندس اسکاتلندی در اواخر قرن ١٨م بعد از آزمایشهایی با اسبهای قوی بارکش برآورد شد که در واقع ٥٠٪ بیشتر از میزانی است که یک اسب متوسط میتواند در طول یک روز کار، تحمل کند. معادل الکتریکی یک اسب بخار در سیستم بینالمللیواحدها (SI) برابر ٧٤٦ وات، و معادل گرمایی آن ١٨٦ کالری بر ثانیه یا ٥٤٥‘٢ BTU (واحد انگلیسی گرما) بر ساعت است.
توان در محور خروجی ماشین، توربین یا موتور، توان حقیقی یا توان خروجی خوانده میشود. در مورد ماشینهای پیستونی، به ویژه در اندازههای بزرگ، غالباً از توانِ نامی صحبت میشود که از میزان فشار داخل سیلندرها به دست میآید. توان حقیقی یا خروجی از توان نامی به اندازۀ توان تلف شده در اصطکاکهای داخلی خودِ ماشین کمتر است. این مقدار ممکن است به ١٠٪ توان نامی یا بیشتر برسد. توان موتورهای الکتریکی میتواند از توان الکتریکی ورودی بر حسب وات که اتلاف ناشی از اصطکاک و گرما در خود موتور را نیز دربر دارد، محاسبه شود. توان رانش موتورهای جت و موشکها ازحاصل ضربنیروی رانشی برحسب نیوتن در سرعت پیشرَوی وسیله بر حسب متر بر ثانیه به دست میآید. (١٥٠)