آزیکیوه [āzīkīve]، ننامْدی (١٩٠٤-١٩٩٦م/ ١٢٨٣-١٣٧٥ش)، رئیس‌جمهور نیجریه (١٩٦٣-١٩٦٦م)، بنیادگذار یک حزب سیاسی ملی‌گرا، و شخصیتی که احتمالاً ملی‌گرایی جنوب نیجریه را به بهترین نحو معرفی می‌کند؛ زندگی پرمشغلۀ او شامل روزنامه‌نگاری و بانکداری نیز بوده است.
آزیکیوه پس از تحصیل در دانشگاههای پنسیلوانیا و لینکلن، در ١٩٣٤م به «ساحل طلا» (غنای کنونی) رفت و تا ١٩٣٧م که به نیجریه بازگشت، به سردبیری روزنامه‌ای اشتغال داشت. او در نیجریه چندین روزنامه را پیاپی بنیاد نهاد و نیز مستقیماً وارد سیاست شد: نخست همراه با «جنبش جوانان نیجریه»، و سپس (در ١٩٤٤م) به عنوان یکی از بنیادگذاران «شورای ملی نیجریه و کامرون» او دو سال بعد با حمایت «شورای ملی نیجریه و کامرون» به عضویت «شورای قانون‌گذاری نیجریه» انتخاب شد. پس از ١٩٥١م که «گروه عمل یُروبا» (از حزبهای غرب نیجریه) تأسیس شد، «شورای ملی نیجریه و کامرون» بیش از پیش تبدیل به نمایندۀ قوم ایبو در جنوب شرقی کشور گردید. آزیکیوه پس از انتخابات ١٩٥٣م، ابتدا به عنوان سر وزیر، و سپس به سمت نخست‌وزیری «منطقۀ شرقی» برگزیده شد.

آزیکیوه در ١٩٥٦م به سرمایه‌گذاری وجوه دولتی در بانکی که سهام قابل ملاحظه‌ای در آن داشت، متهم شد. اگرچه دادگاه بخشی از اتهامات او را وارد دانست، اما حمایت مردمی از وی همچنان ادامه داشت. او به رغم مخالفتهای درون‌حزبی، «شورای ملی نیجریه و کامرون» را در وضعیتی متحد به سوی انتخابات مهم فدرال سال ١٩٥٩م که پیش از استقلال نیجریه رخ داد، هدایت کرد و توانست هیئت ائتلافی موقتی با «کنگرۀ اقوام شمالی» که بسیار قدرتمند بود، تشکیل دهد؛ اما رهبر این کنگره، ابوبکر تافاوا بالِوا به سمت حساس نخست‌وزیری دست یافت. آزیکیوه به مقامهایی عمدتاً افتخاری نظیر ریاست مجلس سنا، فرمانداری کل، و نهایتاً ریاست جمهوری نیجریه برگزیده شد.
در جنگ داخلی بیافرا (١٩٦٧-١٩٧٠م) آزیکیوه نخست از قوم خود، یعنی قوم ایبو حمایت کرد و به منظور به رسمیت شناساندن بیافرا و نیز استمداد از دیگر کشورهای افریقایی، در ١٩٦٨م سفرهای زیادی کرد؛ اما در ١٩٦٩م حمایت خویش را متوجه دولت فدرال نمود و همین امر سبب شد که او را به سبب تغییر موضعهای متوالی به باد انتقاد گیرند. از آن پس، او یکی از رهبران مخالفان حزب حاکم بود و به عنوان نامزد حزب تازه تأسیس خلق نیجریه در انتخابات ریاست جمهوری ١٩٧٩م با شکست مواجه شد.
آزیکیوه مطالب بسیاری در باب ملی‌گرایی در افریقا نوشته است. شاید پر نفوذترین کتاب او یکی از نخستین تألیفاتش به نام «افریقای از نو زاده شده» (١٩٣٧م) باشد. (٢٢٤)