دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٦٤٠ - استاتین
استاتین
نویسنده (ها) :
علوم پایه مهندسی
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٢٤ بهمن ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَستاتین \ astātin\ (At)، عنصری شیمیـایـی و پـرتـوزا (رادیواکتیو) که سنگینترین عنصر از عناصر هالوژِن یا گروه VIIa جدول تناوبی است. نام استاتین برگرفته از واژۀ یونانی آستاتوس، به معنی «ناپایدار» است. استاتین را که ایزوتوپ پایداری ندارد، نخستینبار در دانشگاه کالیفرنیا، دِیل کُرسِن، کِنِت مِکِنـزی و اِمیلیـو سِگْـره، از راه سنتـز ــ بـه روش بمباران بیسموت با ذرات شتابدار آلفا (هستۀ هِلیُم) ــ به دست آوردند (١٩٤٠م). این واکنش هستهای به صورت زیر است:
٢ نوترون + → ٢١١At ٤He + ٢٠٩Bi
ایزوتوپهای طبیعـی استاتین بعداً به مقـادیر بسیار اندک، در ٣ سری واپاشی طبیعی عناصر پرتوزا و در گروههای فرعی (استاتین ٢١٨ در سری اورانیم، استاتین ٢١٦ در سری توریم، و استاتین ٢١٥ و استاتین ٢١٩ در سری آکتینیم) کشف شدند. تاکنون حدود ٢٠ ایزوتوپ استاتین شناخته شده است که در میان آنها استاتین ٢١٠، با نیمهعمر ٣/ ٨ ساعت، دارای طولانیترین عمر است. استاتین ٢١١ با (نیمهعمر ٢١/ ٧ ساعت) گاهی بهعنوان ردیاب پرتوزا به کار میرود.
کوتاهی نیمهعمر ایزوتوپهای استاتین مطالعۀ آنها را دشوار کرده است. برخی از خواص شیمیایی این عنصر با بهرهگیری از ایزوتوپهای استاتین ٢١٠ و استاتین ٢١١ و روشهای ردیابی پرتوشیمیایی، شناخته شدهاند. استاتین بهطورکلی شبیه یُد است، از اینرو، مانند ید در غدۀ تیروئید جانوران عالی انباشته میشود. این عنصر تا اندازهای در آب، و بسیار بیشتر در بنزن و کربن تتراکلرید حل میشود. استاتین را میتوان به یون استاتید (At-) کاهش داد و نیز به حالتهای اکسایش مثبتِ ١+ (AtO-) و ٥+ (AtO٣-) درآورد.
عدد اتمی: ٨٥
پایدارترین ایزوتوپ: ٢١٠
حالتهای اکسایش: (?)٧+،٥+،(?)٣+،١+،١-
آرایش الکترونی: ٧- ١٨-٣٢- ١٨- ٨-٢ یا ٤f١٤٥d١٠٦s٢٦p٥ (Xe)
مآخذ
CE, ٦th edition;
EA, ٢٠٠٦;
EB, ٢٠٠٨;
ME, ٢٠٠٨.
بخش علوم پایه و مهندسی