دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٨٨٢ - ارادئا
ارادئا
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
چهارشنبه ٢٧ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اُرادِئا [orāde’ā] (در آلمانی: گرُسْوارْداین؛ در مجاری: نادْیْواراد)، شهر و مرکز استان بیهور در شمال غربی رومانی. این شهر در حدود ١٣ کیلومتری شرق مرز مجارستان و در کنار رودخانۀ کریشول رِپِده که از کوهپایههای کارپات غربی به دشت مجارستان جریان مییابد، واقع است. در این محل، بقایای چندین آبادی باستانی و آثاری از دورۀ نوسنگی توسط باستانشناسان کشف شده است. در شمال غربی ارادئا، امیرنشینی متمرکز در دژ بیهارِئا، تحت حکومت شاهزاده مِنومُروت (سدۀ ٩ تا ١٠م) وجود داشت که نخستین ولایات فئودالی ناحیه بود. دژ ارادئا بین ١١١٤ و ١١٣١م ساخته شد، اما در ١٢٤١م توسط تاتارها ویران گشت و در سدۀ ١٥م به هنگام تسلط سلسلۀ کُروینوس بازسازی شد. در فاصلۀ سالهای ١٦٦٠ تا ١٦٩٢م این شهر در اشغال ترکها بود و سپس به مجارستان تعلق یافت، اما در ١٩١٩م به رومانی منضم گردید.
ارادئا مرکزی فرهنگی به شمار میرود و دارای یک تئائر دولتی، تئاتر عروسکی، ارکستر فیلارمونیک، کتابخانه و موزه است. در ٨ کیلومتری شرق ارادئا، چشمههای آب معدنی وجود دارد. از زمان جنگ جهانی دوم به بعد ارادئا به مرکز صنعتی مهمی تبدیل شده است که ماشینآلات، تجهیزات استخراج معدن، مواد شیمیایی، فرآوردههای غذایی و انواع کفش تولید میکند. جمع )برآورد ٢٠٠٥م): ٨٤٠، ٢٠٣ تن. (١٠٦)