دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٧٩ - آرتا
آرتا
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ٩ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْتا [ārtā]، شهر و مرکز استان آرتا در منطقۀ ایپیرُس (اِپیروس باستان) یونان، واقع در کرانۀ چپ رود آراخْتُس در شمال خلیج آرتا. شهر جدید در محل آمبْراکیا، مهاجرنشین قدیم کورنتی که پایتخت پورهُس (پیروس)، شاه اپیروس بود، قرار دارد. این شهر در ١٨٩م توسط رومیها ویران شد.
اُکتاویانوس (بعداً آوگوستوس) به یادبود پیروزی خود بر مارکوس آنتونیوس در آکتیون (٣١قم)، شهر جدیدی را به نام نیکوپولیسآکتیا برپا داشت؛ در نتیجه آمبراکیا اهمیت خود را از دست داد.
سابقۀ تاریخی آرتا پس از آن، به ویرانی نیکوپولیس آکتیا در سدۀ ١١م توسط بلغارها بازمیگردد. آرتا به عنوان اسقفنشینی بیزانسی از محاصرۀ نُرمانها (١٠٨٣م) و جباران یونانیِ اپیروس مصون ماند و در ١٣١٨م به دست خانوادۀ اُرسینی از سِفالونیا افتاد. این شهر در ١٤٤٩م به تصرف ترکها درآمد، اما به زودی از آنِ ونیز شد؛ پس از دورۀ کوتاهی که فرانسویان بر آن حکم راندند، یک بار دیگر به دست ترکها افتاد. از آرتا در سدههای ١٦ و ١٧م به سبب مؤسسههای آموزشی آن نام برده شده است. در طول جنگ استقلال یونان (١٨٢١- ١٨٢٩م) و پس از آن، بارها بر سر این شهر جنگ درگرفت، اما در ١٨٨١م عثمانی آن را به یونان واگذار کرد. پس از جنگهای بالکان در ١٩١٢-١٩١٣م آرتا به پادشاهی یونان پیوست.
مطراننشینِ آرتا کشاورزی پر رونقی دارد و باغهای پرتقال، لیمو و لیموترش آن را احاطه کرده است. تولیدات این شهر پارچههای پشمی و نخی و نیز قلابدوزی است. در بالای آکروپولیس باستانی، بقایای دژی بیزانسی قرار دارد و بیرون از شهر چندین کلیسای اواخر سدۀ١٣و١٤م با موزائیکها و سفـالهای لعابـدار، و ٣ صومعـۀ سـدۀ ١٣م یـافـت مـیشود.
جمع (برآورد ٢٠٠٥م) شهر: ٥٤٠،١٩ تن، استان: ٦٨٠،٧٧ تن. (١٠٥)