دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٥٠٩ - اشتاین
اشتاین
نویسنده (ها) :
بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ١٢ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اشتاین \eštāyn\، هاینریش فریدریش کارل، رایشسفرایهر فوم اوند تسوم (١٧٥٧-١٨٣١ م / ١١٧١-١٢٤٧ ق)، نخستوزیر اصلاحگر و دانشور پروس.
اشتاین در خانوادهای اشرافی در دوکنشینِ ناساو (در آلمان کنونی) زاده شد. در گوتینگِن تحصیل کرد و پس از تصدی چند سمت دولتی، در ١٨٠٤ م وزیر اقتصاد شد، اما بهسبب اختلاف نظر با فریدریش (فرِدریک) ویلهِـلم سوم، شاه پروس، در ١٨٠٧ م برکنار گردید؛ با این حال، چند ماه بعد بهعنوان نخستوزیر به خدمت فرا خوانده، و از اختیاراتی برخوردار شد تا اصلاحات مورد نظرش را عملی کند.
اشتاین نظام سِرفداری را برانداخت، خدمت نظام وظیفه را برای همۀ طبقات اجباری کرد و امور اداری و مالی را از نو سامان داد. اما کمتر از یک سال بعد، ناپلئون بناپارت از نقشههای او برای قیام ملی بر ضد فرانسه آگاه شد و دستور داد اشتاین را برکنار، و داراییاش را مصادره کنند. اشتاین به اتریش گریخت و در ١٨١٢ م به روسیه رفت و مشاور شخصی تزار آلِکساندر اول شد. او در ترتیب دادن ائتلاف میان روسیه و پروس، که به شکست ناپلئون انجامید، نقش مؤثری داشت. اشتاین به کوششهایی برای اتحاد آلمان دست زد و پس از پایان یافتن کشمکشهای نظامی، از کار کناره گرفت، سپس به پژوهشهای تاریخی پرداخت و انجمن تاریخ کهن آلمان را در ١٨١٩ م با ٠٠٠‘ ٧ جلد کتاب بنیاد نهاد.
مآخذ
Americana, ٢٠٠٦;
Britannica, ٢٠١٠;
Encarta, ٢٠٠٥;
Meyer.
بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه