دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٢٢٣ - ارن
ارن
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١٣ بهمن ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اُرَن [o-ran]، استانی در منطقۀ آلْزاس، واقع در شرق فرانسه که با سویس هممرز است و توسط رود راین (در فرانسوی: رَن) از آلمان جدا میشود. این استان در ١٧٩٠م در بخش جنوبی آلزاس تشکیل شد و در ١٨٧١م، پس از جنگ فرانسه و پروس، به پروس واگذار گردید. ارن که پس از جنگ جهانی اول به فرانسه بازگردانده شده بود، طی جنگ جهانی دوم به تصرف آلمان درآمد، ولی در ١٩٤٥م دوباره به فرانسه پیوست.
پس از ساخت «آبراهۀ بزرگ آلزاس» که از میان این استان میگذرد، عبور کشتیهای باری با ظرفیتی تا ٣٥٠‘١ تن از طریق رود راین بین دریا و شهر بال (بازِل) در سویس ممکن گردید. «آبراهۀ راین ـ رُن» نیز از جنوب غربی وارد ارن میشود و از میان بزرگترین شهر این استان، مولوز میگذرد. مرکز این استان شهر کُلْمار است. کوههای گرانیتی وُژ که از جنگل پوشیده شده، و دارای درههای یخچالی است، بیشتر نیمۀ غربی استان ارن را اشغال کرده است. از فراز بلندترین نقطۀ این کوهها کوه گِبْویلِر به ارتفاع ٤٢٣‘١ متر، دورنمای باشکوه بخش جنوبی وژ، جنگل سیاه در آلمان و رشتهکوههای ژورا و آلپ دیده میشود. رشتهکوه وژ با شیبی تند به دشت آبرفتی و حاصلخیزی میرسد که بیشتر نیمۀ شرقی ارن را پوشانده است. این استان زمستانهایی سرد دارد، اما تابستانهای آن بسیار گرم، و بارندگی در آن ناچیز است.
نیمۀ شرقی ارن به سبب تولید انواع شراب مشهور است و کشاورزی و دامداری نیز در آن رواج دارد. این استان دارای صنایع بسیار پیشرفتهای، بهویژه در ناحیۀ مولوز است که برخی از بزرگترین ذخایر پُتاس جهان را در خود جای داده است. استان ارن به٦ بخش تقسیم میشود و ٥٢٥‘ ٣ کمـ٢ وسعت دارد.
جم (برآورد ٢٠٠٤م): ٣٠٠‘٧٣٤ تن. (١٩٠)