دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٤٤٩ - اسیری اصفهانی
اسیری اصفهانی
نویسنده (ها) :
ناهید دادبه
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ١٢ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اسیری اصفهانی، حسینخان یا محمدحسین خان (صبا، ٥٠) اصفهانی، متخلص به اسیری. پدرش مسئول گردآوری و ضبط مالیات و امـوال زرگرخانـۀ نـادرشاه افشار (سل ١١٤٨-١١٦٠ ق / ١٧٣٥-١٧٤٧ م) بود. اسیری پس از درگذشت پدر، از کارهای دیوانی کناره گرفت، به تحصیل مشغول شد و به شعر و شاعری پرداخت (مفتون، ١ / ١٦٣؛ صبا، ٥٠-٥١؛ اختر، ١ / ١٨). وی از معاصران و مصاحبان آذربیگدلی بود و شخصیتی آگاه، درویشمشرب و خوشقریحه داشت (آذربیگدلی، ٣٧٦؛ هدایت، مجمع ... ، ٤ / ١٦٤). او از شاعران توانا و خوشذوق روزگار خود بهشمار میآمد.
اسیری اصفهانی یک مثنوی در بحر متقارب، حدود ١٠ هزار بیت، بهشیوۀ بوستان سعدی سروده، و ظاهراً بهسبب توجهی که به حرفۀ زرگری داشته، آن را عقد الجواهر نامیده است (همانجا، نیز ریاض ... ، ٥٤؛ مفتون، ١ / ١٦٤). او را در سرودن اشعار سعدیگونۀ متین و استوار، بهویژه در سرودن قطعه، مثنوی و غزل ستودهاند (همو، ١ / ١٦٣-١٦٤؛ هدایت، مجمع، همانجا).
مآخذ
اختر، احمد، تذکره، بهکوشش عبدالرسول خیامپور، تبریز، ١٣٤٢-١٣٤٣ ش؛
آذربیگدلی، لطفعلی، آتشکده، به کوشش جعفر شهیدی، تهران، ١٣٣٧ ش؛
صبا، محمد مظفر حسین، تذکرۀ روز روشن، به کوشش محمدحسین رکنزاده آدمیت، تهـران، ١٣٤٣ ش؛
مفتون دنبلی، عبدالرزاق، نگارستان دارا، به کوشش عبدالرسول خیامپور، تبریز، ١٣٤٢ ش؛
هدایت، رضاقلی، ریاض العارفین، به کوشش مهرعلی گرکانی، تهران، ١٣٤٤ ش؛
همو، مجمع الفصحا، بهکوشش مظاهر مصفا، تهران، ١٣٣٦-١٣٤٠ ش.
ناهید دادبه