آقکند \āq-kand\، یا آتاکند ( فرهنگ جغرافیایی آبادیها ... ، ١٥ / ١٣) که آن را به‌صورت آغکند ( فرهنگ جغرافیایی ایران، ٤ / ٣٤) و اغکند (ترابی، ٢ / ٥٠٧) نیز می‌نویسند، یکی از شهرهای شهرستان میانه (آذربایجان شرقی) است ( نشریه ... ، ٢) که با °٣٧ و ´١٥ عرض شمالی و °٤٨ و ´٤ طول شرقی، در ارتفاع ٦٩٠‘ ١‌متـری از سطـح دریـا، بـر سـرِ راه زنـجـان ـ میـانـه ـ خـلـخـال، و در ٦٠کیلومتری جنوب شرقی شهر میانه قرار دارد. آب‌وهوای این شهر با توجه به موقعیت کوهستانی آن، سرد و نیمه‌خشک است و مرتفعاتی، ازجمله کوههای تُره (٨٨٥‘ ١ متر) و طاهری ٧١٢‘ ١ تن متر) آن را احاطه کرده‌اند ( فرهنگ جغرافیایی آبادیها، همانجا).
آقکند که در آغاز دهۀ ١٣٣٠ ش آبادی کوچکی (با ٢٥٠‘١ تن جمعیت) به‌ شمار می‌رفت ( فرهنگ جغرافیایی ایران، همانجا)، در ١٣٧٩ ش رسماً شهر شناخته شد (تصویب‌نامه ... ، ٥). جمعیت این شهر طبق آخرین سرشماری (١٣٩٠ ش)، ٧٣٣‘ ١ تن (٥٤٤ خانوار) است («درگاه ... »، بش‌ ‌). ساکنان شهر به ترکی سخن می‌گویند و پیرو مذهب تشیع‌اند ( فرهنگ جغرافیایی آبادیها، همانجا). آب آبیاری و شرب از چشمه، چاه، رودخانه و کاریز تأمین می‌شود (همانجا؛ فرهنگ جغرافیایی ایران، همانجا؛ فرهنگ آبادیها ... ، ٢٠٦). غلات، حبوبات، میوه و فراورده‌های دامی از تولیدات این شهر است ( فرهنگ جغرافیایی آبادیها، ١٥ / ١٤؛ فرهنگ اقتصادی ... ، ١٨٩).
این شهر که مرکز بخش کاغذکنان است ( نشریه، همانجا)، با برخورداری از پاره‌ای امکانات و خدمات، کانون خدماتی روستاهای پیرامون به ‌شمار می‌رود ( سرشماری ... ، ١٥-١٧؛ نیز نک‌ : فرهنگ جغرافیایی آبادیها، همانجا؛ فرهنگ جغرافیایی ایران، ٤ / ٣٤- ٣٥). آقکند دارای مسجد، حسینیه و کتابخانۀ عمومی است ( فرهنگ اجتماعی ... ، ١٨٩).
شهر آقکند پیش از این دارای یک کاروان‌سرا و کارخانۀ روغن‌گیری بود ( فرهنگ جغرافیایی ایران، ٤ / ٣٤). بقایای شهر کهن کاغذکنان (خونج) که در هجوم مغولان ویران شد، در جنوب شرقی آقکند قراردارد (ترابی، ٢ / ٥٠٨- ٥٠٩؛ حمدالله، ٦٦).

مآخذ

ترابی طباطبایی، جمال، آثار باستانی آذربایجان، تهران، ١٣٥٥ ش؛
تصویب‌نامۀ کمیسیون موضوع اصل ١٣٨ قانون اساسی، ١٣٧٩ ش؛
حمدالله مستوفی، نزهة القلوب، به کوشش لسترنج، تهران، ١٣٦٢ ش؛
«درگاه ملی آمار»، آمار (مل‌ )؛
سرشماری عمومی نفوس و مسکن (١٣٧٥ ش)، شناسنامۀ آبادیهای کشور، شهرستان میانه، مرکز آمار ایران، تهران، ١٣٧٦ ش؛
فرهنگ آبادیهای کشور (١٣٦٧ ش)، شهرستان میانه، مرکز آمار ایران، تهران، ١٣٦٩ ش؛
فرهنگ اجتماعی دهات و مزارع، شهرستان میانه، جهادسازندگی، تهران، ١٣٦٣ ش؛
فرهنگ اقتصادی دهات و مزارع، شهرستان میانه، جهاد سازندگی، تهران، ١٣٦٣ ش؛
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور (بندر انزلی)،‌ سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، تهران، ١٣٧٧ ش؛
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استانهای سوم و چهارم (آذربایجان)، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ١٣٣٠ ش؛
نشریۀ شمارۀ ٢ دفتر تقسیمات کشوری (اسامی عناصر و واحدهای تقسیماتی همراه بـا مراکز)، معاونت سیاسی ـ اجتماعی وزارت کشور، تهران، ١٣٧٩ ش؛
نیز:

Amar, www. amar.org.ir / nofoos ١٣٨٥ / default. aspx ? tabid=٥٤٩&agent Type=view & Property ID = ١٤٨٣.
عباس سعیدی