دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٠٧٧ - ارزوئیه
ارزوئیه
نویسنده (ها) :
عباس سعیدی
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ٩ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اُرْزوئیّه [orzūºīyye(a)]، یکی از بخشهای شهرستان بافت (استان کرمان). این نام به صورتهای اُرزو، غالباً اُرْزویه و امروزه ارزوئیه نوشته میشود.
بخش ارزوئیه از شمال محدود است به دهستانهای سیاه کوه، دهسرد و خبر از شهرستان بافت، از جنوب و غرب به استان هرمزگان و از شرق به شهرستان جیرفت. دهستانهای این بخش شامل ارزوئیه، وکیلآباد و صوغان است. ارزوئیه عمدتاً دشتی میانکوهی است و ٣٣١،٢ کمـ ٢ مساحت دارد. کوه ارزوئیه در قسمت شرقی آبادی ارزوئیه قرار دارد. آب و هوای ارزوئیه گرم و خشک است و رود ارزوئیه متشکل از رودهای محلی خبر، کوشک، صوغان و دهسرد، در محدوده آن جریان دارد. به سبب فقر منابع سطحی آب، این ناحیه اصولاً به آبهای زیرزمینی (قنات) وابسته است. هنوز قناتهای متعددی در ارزوئیه دایر است.
پوشش گیاهی طبیعی این ناحیه عمدتاً درختان گز، کَهور و کُنار (سدر) است که به ویژه در کنار خشکه رود ارزوئیه میرویند. در گذشته، جنگل نسبتاً وسیعی از درختان شاه گز در این ناحیه وجود داشته که به مرور زمان از میان رفته است. آبادیهای معتبر و نسبتاً قدیمی ناحیه اینهاست: سلطانآباد، شاهماران، دشتبر، قادرآباد و دولتآباد.
بخش ارزوئیه ١٨٢‘ ٢٧ نفر جمعیت دارد. فعالیتهای اقتصادی ارزوئیه مبتنی بر بخش کشاورزی است و محصولات مهم آن مرکبات، پنبه، غلات و خرماست. برخی، برنج ارزوئیه را بهتر از برنج فارس و مازندران معرفی کردهاند.*
مآخذ
آمارنامه استان کرمان (١٣٧١ش)، مرکز آمار ایران، تهران، ١٣٧٢ش؛
تاریخ شاهی ( قراختائیان)، به کوشش محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران، ١٣٥٥ش؛
جغرافیا و اسامی دهات کشور، وزارت کشور، تهران، ١٣٢٩ش؛
جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ١٣٦٦ش؛
خیراندیش، اسدالله، با من به کرمان بیایید، تهران، ١٣٦٨ش؛
رزمآرا، علی، جغرافیای نظامی کرمان، تهران، ١٣٢٣ش؛
سایکس، پرسی، تاریخ ایران، ترجمۀ محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، ١٣٦٣ش؛
سرشماری عمومی نفوس و مسکن (١٣٦٥ش)، نتایج تفصیلی، شهرستان بافت، مرکز آمار ایران، تهران، ١٣٦٧ش؛
فرهنگ آبادیهای کشور، سرشماری عمومی کشاورزی (١٣٦٧ش)، استان کرمان، مرکز آمار ایران، تهران، ١٣٦٩ش؛
فرهنگ اقتصادی دهات و مزارع، استان کرمان، جهـاد سازندگی، تهران، ١٣٦٣ش؛
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور (دولتآباد)، ادارۀ جغرافیایی ارتش، تهران، ١٣٦٢ش، ج ١١٤؛
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان ٨ کرمان و مکران، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، ١٣٣٢ش؛
کیهان، مسعود، جغرافیای مفصل ایران، تهران، ١٣١١ش؛
وزیریکرمانی، احمدعلی، تاریخ کرمان، به کوشش باستانی پاریزی، تهران، ١٣٤٠ش؛
همو، جغرافیای کرمان، به کوشش باستانی پاریزی، تهران، ١٣٥٤ش؛
نیز:
Sykes, P. M., Ten Thousand Miles in Persia or Eight Years in Iran, New York, ١٩٠٢.
عباس سعیدی