دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٢١٦ - آرتین
آرتین
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
شنبه ١٤ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْتین [ārtīn]، اِمیل(١٨٩٨-١٩٦٢م/١٢٧٦-١٣٤١ش)،ریاضی ـ دان اتریشی ـ آلمانی که در زمینۀ نظریۀ میدان رده، به ویژه قانون عمومی تقابل به پیشرفتهای مهمی نایل شد.
آرتین پس از یک سال کار در دانشگاه گوتینگن در ١٩٢٣م به گروه آموزشی دانشگاه هامبورگ پیوست؛ در ١٩٣٧م به ایالات متحده مهاجرت کرد و در دانشگاههای نتردام (١٩٣٧-١٩٣٨م)، ایندیانا (١٩٣٨-١٩٤٦م) و پرینستِن (١٩٤٦- ١٩٥٨م) به تدریس پرداخت. او در ١٩٥٨م به دانشگاه هامبورگ بازگشت.
نخستین کار آرتین در زمینۀ نظریۀ تحلیلی و حسابی میدانهای عددی درجۀدوم بود. او در ١٩٢٦م در زمینۀ جبر مجرد پیشرفتهای چشمگیری کرد و سال بعد نظریۀ میدانهای صوری ـ حقیقی را برای حل مسئلۀ تابعهای معیّن هیلبرت به کار برد؛ در ١٩٢٧م نیز در عددهای اَبَرمختلط، و عمدتاً در بسط نظریۀ جبر حلقههای شرکتپذیر پیشرفتهای مهمی کرد. در ١٩٤٤م حلقههای دارای حداقل شروط برای ایدئالهای راست را کشف کرد که اینک به حلقههای آرتین موسوم است. او برای حساب جبرهای نیم ساده، شالودۀ جدیدی پدید آورد و آن را به میدان اعداد گویا گسترش داد.

نظریۀ بافتهای او که آن را در ١٩٢٥م عرضه کرد، دست آورد مهمی در زمینۀ مطالعۀ گرهها در فضای سهبُعدی بود. از جمله آثار او میتوان «جبر هندسی» (١٩٥٧م) و «نظریۀ میدان رده» (١٩٦١م) با همکاری جان تِیت را نام برد. اغلب مقالههای فنی وی در «مجموعه مقالات آرتین» (١٩٦٥م) چاپ شده است. (١٠٠)