آزادِ اِسْلامی، دانِشْگاه [dānešgāh-e āzād-e eslāmī]، دانشگاهی غیر دولتی که در بیشتر شهرهای ایران شعبه دارد. اساسنامۀ آن در ١٣٦١ش به عنوان مؤسسه‌ای رسمی، غیرانتفاعی و غیردولتی ثبت، و در ١٣٦٩ش در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده است (نامه...، ٢). این دانشگاه طی دو دهه از دیدگاه کمی بسیار گسترش یافته، و تا سال تحصیلی ١٣٨٢-١٣٨٣ش بیش از ٥٥٪ کل دانشجویان کشور را در برگرفته است، بیش از ٢٢٠ مرکز و واحد دانشگاهی در سراسر کشور ایجاد کرده، و شمار دانش آموختگان آن از مرز ٠٠٠‘٤٠٠‘١ تن گذشته است. شمار دانشجویان در حال تحصیل این دانشگاه از یک میلیون دانشجو و شمار اعضای هیئت علمی در حال تدریس آن از حدود ٢٥ هزار تن افزون شده است (همان، ٣). واحد تهران مرکزی (تأسیس: ١٣٦١ش) نخستین واحد این دانشگاه است. دانشکده‌ها و رشته‌های مختلف تحصیلی در سطوح کارشناسی ارشد و دکتری به تدریج تأسیس شد و هم اینک دانشگاه آزاد در این سطوح و در رشته‌های تحصیلی بسیاری دانشجو می‌پذیرد (سالنامه...، ٥٧٤).
دورۀ عالی تحقیقات (دکتری) در ١٣٦٣ش در دانشگاه آزاد تشکیل شد و هم‌اکنون در ٥ گروه آموزشی فنی و مهندسی، کشاورزی، علوم پایه و علوم انسانی و در ٧٧ رشتۀ تحصیلی دانشجو می‌پذیرد (مروری....، ١٧).
داوطلبان از راه آزمون سراسریِ ویژۀ دانشگاه آزاد اسلامی پذیرفته می‌شوند و به دو صورت تمام وقت و پاره وقت به تحصیل می‌پردازند (دانشگاه...، npn.). این دانشگاه همچنین مدارس وابسته‌ای با نام «سما» دارد که در سال تحصیلی ١٣٨٢-١٣٨٣ش، ٥٠ هزار دانش‌آموز در ٥٠ مدرسه و در سراسر کشور، به تحصیل مشغول بودند ( نامه، همانجا).

مآخذ

دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی (نک‌ : مل‌ )؛
سالنامۀ آماری کشور (١٣٨٠ش)، مرکز آمار ایران، تهران، ١٣٨١ش؛
مروری بر پژوهش در دانشگاه آزاد اسلامی، معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ١٣٧١ش؛
نامۀ دانشگاه آزاد اسلامی، سازمان مرکزی، روابط عمومی، ١٢/ ١١/ ١٣٨٢ش، شم‌ ١٣٣/ ٤؛
نیز:

IAUCTB, www. iauctb. ac. ir.

محسن احمدی