دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢١٦٥ - افسوس
افسوس
نویسنده (ها) :
غلامعلی آریا - عارف نوشاهی
آخرین بروز رسانی :
چهارشنبه ١٤ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
افسوس \afsūs\، مير شيرعلی دهلوی (د ١٢٢٤ ق / ١٨٠٩ م)، شاعر و مترجم شبهقاره، فرزند سيد علی مظفرخان. اجداد وی از خواف خراسان بودند، اما يكی از نياكانش به نام سيد بدرالدين برادر سيد عالمالدين حاجی خان، به هندوستان كوچ كرد و در شهر نارنول، در حوالی آگره، مقيم شد (فائق، ١؛ قادری، ١٠٣؛ سكسينه، ٨).
افسوس در ١١٦٠ ق / ١٧٤٧ م در شاهجهانآباد (دهلی نو) متولد شد (فائق، ٤- ١٨). وی ١١ساله بود كه به همراه پدرش به بنگال رفت و از همان ايام كه هنوز سرگرم خواندن گلستان سعدی بود، به سرودن شعر به زبان اردو پرداخت (همو، ١٨).
آثـار
١. آرايش محفل؛ ٢. باغ اردو، که ترجمۀ گلستان سعدی به زبان اردو ست؛ ٣. ديوان. وی ديوان اشعار اردوی خود را در سالهای ١١٨٩- ١١٩٩ ق تدوين كرد و ديباچهای متضمن شرح حال خود به زبان فارسی بر آن افزود.
مآخذ
سکسینه، رام بابو، تاریخ ادب اردو، ترجمۀ محمد عسکری، لاهور، سردار محمود خان؛
فائق، کلبعلی، مقدمه بر آرایش محفل میر شیرعلی افسوس، به کوشش همو، لاهور، ١٩٦٣ م؛
قادری، حامد حسن، داستان تاریخ اردو، آگره، ١٩٤١ م.
عارف نوشاهی ـ غلامعلی آريا (دبا)