دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٤٠٣ - ارجذونه
ارجذونه
نویسنده (ها) :
ناهده فوزی
آخرین بروز رسانی :
شنبه ١٤ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اُرْجُذونه ](a)[orjozūne (در اسپانیایی: آرچیذُنا)، یا ارشذونه، نام شهری است از استان مالاگا (مالقه) در جنوب شرقی اسپانیا. برخی ارشذونه را برگرفته از نام قدیم اتلدونا به معنی «محل روغنگیری» دانستهاند. این شهر از شمال شرقی به لوخا (لوشه)، از جنوب به کُلمِنار و از غرب به شهر آنْتِکِرا محدود است. ارجذونه شهری است کوهستانی و در قدیم به داشتن باروها و استحکامات قوی شهرت داشته است؛ اما امروزه تنها دژی در ارتفاعات شهر بر جای مانده است. از دیگر آثار کهن بازماندۀ این شهر میدانی ٨ ضلعی است که ایوانهای پلمانندی پیرامون آن را فرا گرفته است. این شهر دارای بازارهای پرپیچ و خم با معماری سنتی و دو کلیسای تاریخی است. خط آهنی به طول هزار کمـ به وسیلۀ یک تونل از زیر این شهر میگذرد که از کُردُبا تا گرانادا امتداد مییابد. ارجذونه پس از فتح اندلس مدتها مرکز ناحیۀ وسیعی به نام ریّه بود که به تقریب همان استان مالاگایِ کنونی است.
از شخصیتهای شناختهشدۀ اسلامی این شهر، سعدان بن ابراهیم (د ٣١٦ق) مفتی ارجذونه و ابن ابیالمجد (د ٧٣٩ق)، ادیب، صوفی، فقیه و قاضی این شهر را میتوان نام برد.
جمع (برآورد ٢٠٠٦م): ٥٨٤‘٨ تن.*
مآخذ
ابن اثیر، الکامـل؛
ابن خطیب، محمد، الاحـاطة، بـه کوشش محمد عبدالله عنان، قاهره، ١٣٩٧ق/١٩٧٧م؛
همو، اعمال الاعلام، به کوشش لوی پرووانسال، بیروت، ١٩٥٦م؛
ابن حوقل، محمد، صورة الارض، لیدن، ١٩٣٨م؛
ابن عبدالمنعم حمیری، محمد، الروض المعطار، به کوشش احسان عباس، بیروت، ١٩٨٤م؛
ابن عذاری، احمد، البیان المغرب، به کوشش کولن و لوی پرووانسال، لیدن، ١٩٥١م؛
ابن قوطیه، محمد، تاریخ افتتاح الاندلس، به کوشش عبدالله انیس الطباع، بیروت، ١٩٥٨م؛
ادریسی، محمد، نزهة المشتاق، بیروت، ١٤٠٩ق/ ١٩٨٩م؛
اصطخری، ابراهیم، مسالک الممالک، لیدن، ١٩٢٧م؛
اطلس تاریخ الاسلام، به کوشش حسین مونس و دیگران، قاهره، ١٤٠٧ق/١٩٨٧م؛
اطلس معاصر گیتاشناسی، به کوشش سعید بختیاری، تهران، ١٣٧٠ش؛
بستانی؛
سامی، شمسالدین، قاموس الاعلام، استانبول، ١٣٠٦ق؛
مقری، احمد، نفح الطیب، به کوشش احسان عباس، بیروت، ١٣٨٨ق/ ١٩٦٨م؛
یاقوت، بلدان؛
نیز:
ʿAbd Allāh, «Mémoires», ed. E. Lévi-Provençal, Al-Andalus, ١٩٣٥, vol. III;
EI١;
Great World Atlas, London, ١٩٨١;
Lévi-Provençal, E., Histoire de l’Espagne musulmane, Paris, ١٩٥٠;
id, introd, «Mémoires» (vide: ʿAbd Allāh).
ناهده فوزی