دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٠٣٩ - اسعد افندی
اسعد افندی
نویسنده (ها) :
علی اکبر دیانت
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٥ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اسعد افندی \ asˀad-afandi\ ، احمد (١١٥٣-١٢٣٠ق/ ١٧٤٠-١٨١٤م)، شیخالاسلام عثمانی در زمان سلطنت سلیم سوم و محمود دوم. پدرش، محمدصالح، نیز شیخالاسلام بود (رفعت افندی، ١١٩) و بههمینسبب به صالحزاده (صالحزاده قاضی) شهرت یافت («دانشنامۀ ترک...»، ذیل «اسعد افندی»).
احمد پس از تحصیلات، نخست به تدریس پرداخت و سپس قاضی اِزمیر شد؛ آنگاه به قضای مکه (ثریا، ٣٣٦) منصوب، و سپس به ترتیب، قاضی عسکر استانبول (واصف، ٣٩٤)، آناتولی و روم ایلی شد (رفعت افندی، همانجا؛ علمیه سالنامهسی، ٥٦٩). در ١٢١٨ق به جای عمر خلوصی به شیخالاسلامی عثمانی رسید (همانجاها؛ جودت، ٢١٥؛ کارال، ٩٧) و بیش از ٣ سال در این مسند بود تا پس از قتل سلطان سلیم در شورش ینیچریها، از مقام خود برکنار شد (رفعت افندی، همانجا). او در ١٢٢٣ق، در زمان سلطنت محمود دوم، بار دیگر به شیخالاسلامی رسید و سرانجام در استانبول درگذشت (رفعت افندی، ١٢٠؛ ثریا، همانجا).
اسعد افندی در دورۀ اصلاحات سلیم سوم، که در تاریخ عثمانی به «نظام جدید» معروف است، فتوایی مبنی بر مشروعیت این اصلاحات صادر کرد (رفعت افندی، ١١٩-١٢٠؛ ثریا، همانجا).
مآخذ
ثریا، محمد، سجل عثمانی (تذکرۀ مشاهیر عثمانیه)، استانبول، ١٣٠٨ق؛
جودت، احمد، تاریخ جودت، استانبول، ١٣٠٩ق، ج ٧؛
رفعت افندی، دوحة المشایخ، چ سنگی، استانبول، بیتا؛
علمیه سالنامهسی، استانبول، ١٣٣٤ق؛
نیز:
Karal, E. Z., Osmanli Tarihi, Ankara, ١٩٨٣, vol. V;
Türk Ansiklopedisi, Ankara, ١٩٦٨-١٩٨٤;
Vâsif Efendi, A., Mehâsinü'l-âsâr ve Hakāikü'l-ahbâr, Istanbul, ١٩٧٨.
علیاکبر دیانت (دبا)