دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢١٢٤ - آرس نوا
آرس نوا
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ٨ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرْسْنُوا [ārs novā] (در لاتینی قرون وسطى به معنی هنر نو)، در تاریخ موسیقی، دورۀ شکوفایی فوقالعادۀ موسیقی در سـدۀ ١٤م، بـه ویژه در فرانسه. اصطلاح آرسنوا در برابر آرسآنتیکوا (هنر کهن) در سدۀ ١٣ م عنوان رسالهای بود که فیلیپ دو ویتْری آهنگساز در حدود سال ١٣٢٠م نوشت. فیلیپ که پرشورترین دوستدار و مروج هنر نو بود، در رسالۀ خود ابداعات جدیدی در نتنویسی موزون که از مشخصات موسیقی جدید است، پدید آورد.
ویژگیهای این ابداعات که نشانههایی از آن قبلاً تا اندازهای در موسیقی پیِر دو لا کروا (در نیمۀ دوم سدۀ ١٣م) پدید آمده بود، در حقیقت رهایی موسیقی از مقامهای موزون سدۀ قبلی (متأثر از وزنهای سهتایی) و کاربرد بیشتر نتهایی است که دارای ارزش زمانی کوتاهترند.
مهمترین مخالف نظریات ترقیخواهانۀ فیلیپ دو ویتری، نظریهپردازی به نام ژاک دو لِیژ بود که در کتاب خود به نام «آیینۀ موسیقی» سجایای استادان قدیمتر دورۀ آرسآنتیکوا را میستاید.
برخی از نخستین نمونههای کارهای سبک جدید را میتوان در رُمان دو فُوِل (ح١٣١٥م) پیدا کرد، دستنوشتهای که تصنیفاتی از هردو دورۀ آرسنوا و آرسآنتیکوا را دربرمیگیرد. مهمترین آهنگسازان آرسنوا عبارتاند از فیلیپ دو ویتری و گیوم دو ماشو، آهنگساز و شاعری که آثار او بخشی مهم از رپرتوار باقی مانده را تشکیل میدهد. تولید موسیقی پلی فونی غیرمذهبی که به صورت بالاد، ویرِله و رُندو رواج داشت، حدوداً در سدۀ ١٤م افزایش بارز یافت.
اصطلاح آرسنوا اختصاص به موسیقی سدۀ ١٤م فرانسه دارد، با این حال برخی از نویسندگان اصطلاح «آرسنوای ایتالیا» را نیز به کار میبرند که موسیقی ایتالیایی «ترِچِنْتو» هم خوانده میشود. مهمترین نظریهپرداز این مکتب مارکِتوسِ پادوایی است. رسالۀ او به نام پُمِریوم (در اوایل سدۀ ١٤م) بیانگر نوآوریهایی در شیوۀ نتنویسی این دورۀ ایتالیا ست.
معروفترین آهنگسازان سدۀ ١٤م ایتالیا عبارتاند از یاکوپو دا بولونیا، فرانچسکو لانْدینی و گیرارْدِلّو دا فیرِنتسه. (١٢٦)