دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٧٩٧ - ادیسن
ادیسن
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١٣ بهمن ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَدیسِن [adīsen]، کریستـوفـر (١٨٦٩ - ١٩٥١ م / ١٢٤٨ -١٣٣٠ش)، جراح و دولتمرد سرشناس انگلیسی در دولتهای لیبرال و کارگر در سالهای میان دو جنگ و پس از جنگ جهانی دوم.

ادیسن در ترینیتی کالجِ یورکشر و دانشکدۀ پزشکی بیمارستان سِنت بارثالِمیو در لندن، تحصیل کرد. او در همان دانشکده و نیز دانشگاه شِفیلد استاد کالبدشکافی بود و از ١٩٠١م، استاد کالج سلطنتی جراحان لندن شد. ادیسن در ١٩١٠م بهعنوان نمایندهای از حزبلیبرال به عضویت مجلس درآمد و نمایندۀ مجلس در هیئت آموزش و پرورش گردید. وی سپس وزیر تسلیحات، وزیر مسئول بازسازی پس از جنگ و وزیر بهداشت شد. او از برنامۀ وسیع مسکنسازیبا کمک مالی دولت حمایتکرد؛امابرخیکه این برنامه را متضمن تحمیل بار سنگینی بر دوش مالیاتدهندگان میشمردند، فریاد اعتراض برداشتند. از این رو، روابط نزدیک میان ادیسن و نخستوزیر وقت بهسردیگرایید. ادیسن در ١٩٢١م وزیر مشاور شد و در همین سال از عضویت در دولت به کلی کناره گرفت.
او در ١٩٢٢م به حزب کارگر پیوست؛ در همان سال کتاب «خیانت به زاغهنشینها»، و در ١٩٢٦م «سوسیالیسم عملی» را منتشر کرد. ادیسن در انتخابات ١٩٢٩م به عنوان نمایندۀ حزب کارگر به مجلس بازگشت و از سوی نخستوزیر وقت، به سمت نمایندگی در وزارت کشاورزی و شیلات (١٩٢٩-١٩٣٠م)، و سال بعد به وزارت کشاورزی و شیلات منصوب شد. در ١٩٣٧م عنوان بارون به او اعطا شد و هنگامی که حزب کارگر در ١٩٤٥م به قدرت بازگشت، او به مقام وایکاونتی ارتقا یافت؛ سپس وزیر مستعمرات شد و تصدی این وزارتخانه را تا ١٩٤٧م برعهده داشت. ادیسن در همان سال به سبب آنکه رئیس مجلس اعیان شده بود، درخواست کرد تا از وظایف سنگین او کاسته شود و در پی آن به مقام مهردار سلطنتی منصوب شد. او در ١٩٤٨- ١٩٤٩م به مقام خزانهداری کل رسید و در ١٩٥١مکه ماریسِن وزیر خارجه شد، ادیسن جای او را به عنوان رئیس هیئت مشاوران سلطنتی گرفت. (١١٢)