اعتمادالدولۀ تهرانی‌ \eʾtemād-od-dowle-ye tehrānī\، غياث‌الدين‌ محمد، مشهور به‌ غياث‌ بيك‌ (د ١٠٣١ ق / ١٦٢٢ م)، ديوان‌سالار دربار اكبر و جهانگير، از پادشاهان‌ گوركانی‌ هند. پدرش‌، خواجه‌ محمدشريف‌، در دستگاه‌ ديوانی‌ شاه‌ طهماسب‌ اول‌ صفوی، وزارت‌ يزد و اصفهان‌ داشت‌ و با تخلص‌ هجری شعر می‌سرود (رازی، ٣ / ٦٧- ٦٩؛ اوحدی، ١١٧٠).
غياث بيك‌ پس‌ از مرگ پدر (٩٨٤ ق‌ / ١٥٧٦ م) روانۀ هندوستان‌ شد و در اين‌ سفر اموالش‌ به‌ سرقت‌ رفت‌ و به‌دشواری خود را به‌ قندهار رساند (شاهنواز خان‌، ١ / ١٢٨- ١٢٩؛ خوافی خان‌، ١ / ٢٦٣). او سپس‌ به‌ فتح‌پور، پايتخت‌ جديد اكبر شاه‌، وارد شد و در دستگاه‌ ديوانی‌ وی به‌ كار پرداخت‌ (شاهنواز خان‌، همانجا؛ معتمد خان‌، ٥٨).
در ١٠٢٠ ق / ١٦١١ م، در پی‌ ازدواج‌ جهانگير با نورمحل‌ (نورجهان‌ بيگم‌)، دختر اعتمادالدوله‌، مقام‌ پدرش‌ نزد شاه‌ فزونی‌ يافت‌ و به‌زودی وزير اعظم‌ شد و منصب‌ دوهزاری گرفت‌ ( توزك ... ‌، ١١٤؛ کامگار حسينی‌، ١٤٣-١٤٤؛ ياسين‌، ٨٢١). در ١٠٢٧ ق / ١٦١٨ م، صوبه‌داری پنجاب‌ نيز به‌ مشاغل‌ او افزوده‌ شد، هرچند قاسم‌ خان‌، دامادش‌، به‌نيابت‌ از او در آنجا حكومت‌ می‌كرد ( توزك‌، ٢٥٥). اعتمادالدوله‌ از اين‌ پس‌، از نفوذ خود بر جهانگير بهره‌ برد و مخالفان خود را از دربار راند. او كه‌ تا گرفتن منصب هفت‌هـزاری ترقی كـرده بـود (نك‌ : همان‌، ١٥٨، ١٨٢)، در ١٠٣١ ق هنگامی كه‌ به‌همراه‌ جهانگير عازم‌ كشمير بود، در بين‌ راه‌ درگذشت‌ (همان‌، ٣٨٢، ٣٨٦). آرامگاه‌ او كه‌ به‌فرمان‌ دخترش‌، نورجهان‌ بيگم‌، در نزديكی‌ آگره‌ بنا شده‌ بود، اكنون‌ بر جای مانده‌ است (برن، ١٧٩).

مآخذ

اوحدی بلیانی، محمد، عرفات‌ العاشقين‌، نسخۀ عكسی‌ موجود در كتابخانۀ مركز؛
توزك‌ جهانگيری، به‌ كوشش‌ محمد هاشم‌، تهران‌، ١٣٥٩ ش؛
خوافی‌ خان‌، محمد‌هاشم‌، منتخب‌ اللباب‌، به‌ ‌كوشش‌ كبيرالدين‌ احمد و غلام‌ قادر، كلكته‌، ١٨٦٩ م؛
رازی، امين‌ احمد، هفت‌ اقليم‌، به ‌كوشش‌ جواد فاضل‌، تهران‌، ١٣٤٠ ش؛
شاهنواز خان‌، مآثر الامرا، به‌ كوشش‌ عبدالرحيم‌، كلكته‌، ١٨٨٨ م؛
کامگار حسینی، مآثر جهانگیری، به‌ کوشش عذرا علوی، علیگره، ١٩٧٨ م؛
معتمد خان‌، اقبال‌نامۀ جهانگيری، به‌ كوشش‌ محمد رفيع‌، الله‌آباد، ١٩٣١ م؛
نيز:

Burn, R., «Jahangir», The Cambridge History of India, New Delhi, ١٩٨٧, vol. IV;
Yasin, M., «Jahangir and Nurjahan», The Indian Historical Quarterly, New Delhi, ١٩٣٨, vol. XIV.
مجيد سميعی (دبا)‌