اِسپِندِر \ [e]spender\ ، سِـر اِستیـوِن ‌هَرُلـد (١٩٠٩- ١٩٩٥م/ ١٢٨٧-١٣٧٤ش)، شاعر و منتقد ادبی، نویسنده و سردبیر انگلیسی. او در لندن زاده شد و در آکسفرد تحصیل کرد. هنگامی که دانشجو بود، با اُدِن و دِی ـ لوییس، شاعران انگلیسی، آشنا شد و طی سالهای ١٩٣٠-١٩٣٣م ماههای زیادی را به همراه کریستوفر ایشِروود، نویسندۀ انگلیسی، در آلمان گذراند. از کسانی‌که تأثیرشان بر آثار نخستینِ اسپندر محسوس است، می‌توان از راینِر ماریا ریلکه، شاعر آلمانی، و فِدِریکو گارسیا لُرکا، شاعر اسپانیایی، نام برد.

اسپندر در شمار گروهی بود که به دیدگاههای مارکسیستی گرایش داشتند و در شعر از فضاهای عجیبِ اِلیُتی و پاوندی (منسوب به تی اِس اِلیُت و اِزرا پاوند) روی تافتند، به مسائل سیاسی و اجتماعی توجه نشان دادند و شعر متعهد را ترویج کردند. اسپندر به‌سان قهرمان جنبش تندروانۀ کارگری، نگاهها را به سوی خود جلب کرد. باورهای این دوره از زندگی‌اش را در شعر ویِن (١٩٣٤م) می‌توان یافت، شعر بلندی در ستایش خیزش سوسیالیستهای ویِنی در ١٩٣٤م، و نیز در «محاکمۀ یک قاضی» (١٩٣٨م) که نمایشنامه‌ای منظوم و ضدفاشیستی است. اسپندر پس از ١٩٣٩م و در پی پیمان میان آلمان و اتحاد شوروی، به‌عنوان هنرمند و روشن‌فکری که با هنر و اندیشه‌اش از مواضع چپ دفاع می‌کرد، از کمونیسم سرخورد و دیدگاههایش محافظه‌کارانه شد. سرخوردگی او را در مجموعه مقاله‌هایی با عنوان «خدایی که از دست رفت» (١٩٤٩م) می‌توان دید.

اسپندر در دهه‌های بعد که در مقایسه با آثار نخستینش، اشعار شخصی‌تری می‌سرود، به‌گونه‌ای فزاینده به شعرهای سرگذشت‌نامه‌وار روی آورد و توجه او از موضوعهای بیرونی به تجربه‌های ذهنی و درونی معطوف شد. شعرهای او بیش از هرچیز نمودار شخصیتی خودسنج و دلسوز است. انسان‌دوستـی و صداقت او در آثـار بـعـدی‌اش ــ «شعـرهای ایثـار» (١٩٤٧م)، «مجموعۀ اشعار» (١٩٥٥م)، «گزیدۀ اشعار» (١٩٦٥م)، و «روزهای سخاوت» (١٩٧١م) ــ کاملاً آشکار است.

پس از دهۀ ١٩٤٠م، اسپندر بیشتر به‌سبب سردبیری دو نشریۀ ادبی مهم هُرایزِن (١٩٤٠-١٩٤١م) و اینکاونتِر (١٩٥٣-١٩٦٧م)، و نقدهای ادبی تیزبینانه‌ای که در آنها می‌نوشت، شناخته می‌شد تا به‌عنوان شاعر. او پس از جنگ جهانی دوم، چندین بار به ایالات متحدۀ آمریکا سفر کرد و در دانشگاههای آنجا به تدریس و سخنرانی پرداخت. در ١٩٧٠م در دانشگاه لندن استاد زبان انگلیسی، و در ١٩٧٧م استاد ممتاز آن دانشگاه شد. او در ١٩٨٣م عنوان «سِر» گرفت.

اسپندر آثاری نیز به نثر دارد، از جمله چند داستان بلند و کوتاه، چند کتاب در نقد ادبی، همچون «ساخت شعر» (١٩٥٥م)، و زندگینامۀ خود‌نوشت او با عنوان «جهان در جهان» (١٩٥١م؛ بازچاپ: ١٩٩٤م).

به‌رغم فراز و فرودهای حیات درونی، و تغییر دیدگاهها و روشها و موافقتها و مخالفتهای بسیاری که با اسپندر شده، او از شاعران و روشن‌فکران تأثیرگذار سدۀ ٢٠م است.

مآخذ

CE, ٦th edition;
EA, ٢٠٠٦;
EB, ٢٠٠٨;
ME, ٢٠٠٨.

بخش ادبیات جهان