افنی‌ \efnī\، يا ايفنی‌، بخشی از منطقۀ جنوب‌ غربی استان اگادیر کشور مغرب، در ساحل‌ اقیانوس‌ اطلس‌ كه‌ درگذشته‌ (١٨٦٠- ١٩٦٩ م‌) مستعمرۀ اسپانیا بود. افنی در میان °٢٩ و ´٣٨ و ´´١٠ عرض شمالی‌ و‌ °٢٨ و ´٥٤ و ´´٣ طول‌ شرقی،‌ در ٨٨ كیلومتری‌ جنوب تیزنیت‌ قرار دارد‌، و با حدود ٥٠٠‘١كمـ٢ مساحت‌، از شمال به‌ وادی بوسدره‌، از شرق‌ به‌ صحرای‌ مغرب‌، از جنوب‌ به‌ وادی‌ نون،‌ و از غرب‌ به‌ اقیانوس‌ اطلس‌ محدود می‌شود. افنی یک منطقۀ نیمه‌بیابانی خشک متشکل از کوهها و دشت ساحلی است و جمعیت آن‌ عمدتاً از بربرهای‌ آیت‌ باعمران‌ تشكیل‌ می‌گردد. شهر بندری سیدی‌ افنی‌، با ٠٥١‘٢٠ تن جمعیت (برآورد ٢٠٠٤ م)، مرکز افنی است. این شهر در گذشته‌ مركز اداری‌ حكومت‌ آفریقای‌ غربی‌ اسپانیا بود.
محصولات‌ زراعی‌ افنی‌ محدود به‌ کشت‌ حبوبات ‌و پرورش زیتون است.‌ پرورش‌ گاو، گوسفند و بز منبع‌ اصلی‌ درآمد ساكنان‌ این‌ منطقه‌ به ‌شمار می‌رود. ماهیگیری‌ نیز در سواحل‌ افنی‌ رواج‌ دارد (بن‌ عربی‌، ٧١؛ بریتانیكا؛ بروكهاوس‌؛ كلیر؛ EI٢).
پیشینۀ تاریخی‌ افنی‌ به‌ سدۀ ١٥ م‌ بازمی‌گردد. اسپانیاییها در ١٤٧٦ م‌، در محلی‌ از این‌ منطقه‌ كه‌ سانتا كروز د مارپكنیا نامیده‌ شد، مركزی‌ برای‌ حمایت‌ از فعالیتهای‌ تجاری‌ و ماهیگیری‌ خود در جزایر قناری‌ ایجاد كردند؛ اما ‌در ١٥٢٤ م‌، به‌سبب بحرانها و دشمنی مغربیها آن را ترک کردند (بریتانیكا؛ كلیر؛ EI٢). افنی، پس‌ از جنگی‌ كه‌ به‌ معاهدۀ تطوان‌ در ١٨٦٠ م‌ انجامید، بار دیگر به‌ حاكمیت‌ اسپانیا درآمد، اما سلطۀ اسپانیاییها بر آن‌ تا ١٩٣٤ م كامل‌ نشد (یحییٰ‌، ٣ / ٣٨٣-٣٨٦، ٤٣٢-٤٣٣؛ بن‌عربی‌، همانجا؛ بریتانیكا؛ لاروس‌ بزرگ‌؛ كلیر؛ نیز نک‌ : GSE;
EI٢). افنی در ١٩٤٦ م‌، به‌ بخشی‌ از آفریقای‌ غربی‌ اسپانیا تبدیل گردید و شهر سیدی‌ افنی‌ به‌عنوان مركز حكومت‌ واحد این‌ قلمرو تعیین شد. پس‌ از استقلال‌ مغرب‌ در ١٩٥٦ م‌، تلاش برای بازپس‌گیری‌ افنی از اسپانیا آغاز شد. درگیری نظامی نیروهای مغرب‌ و اسپانیا در افنی در ١٩٥٧ م با عقب‌نشینی نیروهای‌ مغرب‌ پایان‌ یافت‌. افنی در ژانویۀ ١٩٥٨، به‌صورت استانی مستقل‌ از صحرای‌ اسپانیا درآمد كه‌ فرماندار نظامی‌ مخصوص به‌ خود داشت‌. مجمع‌ عمومی‌ سازمان‌ ملل‌ با تصویب‌ قطعنامه‌ای در دسامبر ١٩٦٥، اسپانیا را به‌ بیرون‌بردن هرچه‌ زودتر نیروهای‌ خود از افنی‌ فراخواند. سرانجام‌ افنی‌ در ژانویۀ ١٩٦٩، به‌ دولت‌ مغرب‌ واگذار شد. این منطقه امروزه از مراكز مهم‌ تجاری‌ ناحیۀ سوس‌ شمرده‌ می‌شود (بن‌ عربی‌، همانجا؛ بریتانیكا؛ لاروس‌ بزرگ‌؛ كلیر؛EI٢).

مآخذ

بن‌عربی‌، صدیق‌، المغرب‌، بیروت‌، ١٤٠٤ ق‌ / ١٩٨٤ م‌؛
یحیى‌، جلال‌، المغرب‌ الكبیر، بیروت‌، ١٩٨١ م‌؛
نیز:

Britannica, ٢٠١٠;
Brockhaus, ١٨٩٨;
Collier’s Encyclopedia, London / New York, ١٩٨٨;
EI٢;
Grand Larousse ;
GSE.
بخش‌ جغرافیا