دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٥١٧ - اشتارک، یوهانس
اشتارک، یوهانس
نویسنده (ها) :
بخش علوم پایه و مهندسی
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ١٩ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اشتارک \eštārk\، یوهانِس (١٨٧٤-١٩٥٧ م / ١٢٥٣-١٣٣٦ ش)، فیزیکدان آلمانی. او در ١٩١٣ م کشف کرد که خطوط طیف نور تحت تأثیر میدان الکتریکی میشکافند، و به همین سبب، جایزۀ نوبل فیزیک ١٩١٩ م را دریافت کرد. کشف وی امروزه به اثر اشتارک (نک : ه د، اشتارک، اثر) معروف است.

اشتـارک در ایالت باواریـا (بایِرن) در آلمان زاده شد و در ١٨٩٧ م از دانشگاه مونیخ دکتری فیزیک گرفت. او در ١٩٠٠ م تدریس فیزیک را در دانشگاه گوتینگِن آغاز کرد و پس از تدریس در چند دانشگاه دیگر، ازجمله دانشگاه آخِن، در١٩٢٢م از دانشگاه وورتسبورگ بازنشسته شد. وی که از هواداران هیتلر، و از نظریهپردازان یهودستیزی بود، از ١٩٣٣ تا ١٩٣٩ م، ریاست مؤسسۀ فیزیکی ـ فنی رایش را به عهده داشت. در ١٩٤٧ م، یک «دادگاه نازیزدایی» وی را به ۴ سال کار در اردوگاه کار اجباری محکوم کرد.
اشتارک به رفتار یونها در میدان الکتریکی علاقهمند بود. او در ١٩٠٥ م از اثر دوپلـر (نک : ه د، دوپلـر، اثـر) بـرای توضیح جابهجایی بسامدهای امواج نورِ تابیدهشده از یونهای پرسرعت استفاده کرد. این جابهجایی نشان میدهد که الکترونها با سرعتهای گوناگون حرکت میکنند.
مآخذ
Americana, ٢٠٠٦;
Britannica, ٢٠١٠;
Encarta, ٢٠٠٨.
بخش علوم پایه و مهندسی