دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٨٦٦ - آرابال
آرابال
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
چهارشنبه ٢٧ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آرّابال [ārrābāl]، فِــرْنــانْــدو (ز ١٩٣٢ م / ١٣١١ ش)، نمایشنامهنویس پوچیگرا، رماننویس و فیلمساز اسپانیاییتبارِ فرانسوی. جهان تخیلی و نمایشی آرابال اغلب خشن، بیرحم و مستهجن است.
آرابال ابتدا کارمند یک شرکت کاغذسازی بود و بعداً در دانشگاه مادرید به تحصیل در رشتۀ حقوق پرداخت. در اوایل دهۀ ١٩٥٠م به نویسندگی روی آورد و در ١٩٥٥م برای مطالعۀ نمایشنامهنویسی به پاریس رفت و در آنجا مقیم شد. نخستین مجلد از نمایشنامههایش در ١٩٥٨م به چاپ رسید؛ در ١٩٥٩م اجرای نمایشنامهاش بهنام «تفرج در میدان جنگ» که هجویهای ضد جنگ بود، توجه نمایشنامهنویسان پیشتاز فرانسه را جلب کرد. مهمترین نمایشنامۀ آرابال در آغاز دورۀ نویسندگی او احتمالاً «گورستان اتومبیلها» (١٩٦٠م) است که اثری هزلآمیز بر مبنای سرگذشت مسیح است. شخصیتهای نمایشنامههای وی غالباً کودکگونه، اما ندرتاً معصوماند: آنهابعضی زنان بدکاره، گروهی جنایتکار و عدهای شکنجهگرند.

از نیمۀ دوم دهۀ ١٩٦٠م به بعد، نمایشنامههای آرابال بیشتر و بیشتر متعارف و قالبیتر شدند و به صورتی درآمدند که آرابال آن را «تئاتر هراس» نام نهاد. شماری از نمایشنامههای این دوران پربار او عبارتاند از «معمار و امپراتور آشور» (١٩٦٧م) که در آن، دو شخصیت نامبرده خود را به جای یکدیگر فرض میکنند، نیز «و آنها به گلها دستبند زدند» (١٩٦٩م) که مسلماً بیش از دیگر نمایشنامههایش سیاسی است و مضمون آن که آزادی از بیدادگری است، ملهَم از سفر نویسنده به اسپانیا در ١٩٦٧م و زندانی شدنش در آنجاست.
نخستین رمان آرابال «بعل بابل» (١٩٥٩م) است که کودکیِ کابوس مانند وی در اسپانیایفاشیستی را بازمیآفریند. در١٩٧٠م وی همیننمایشنامه را باعنوان«زنده باد مرگ» بهصورت فیلمنامه درآورد و درتونس کارگردانی آن را به دست گرفت.
آرابال که نویسندهای بس پرکار است، علاوه بر نگارش بیش از ١٠ مجموعه نمایشنامه، شماری داستان بلند، فیلمنامه، شعر، متون سیاسی و غیر تخیلی، و دو جلد کتاب دربارۀ شطرنج نوشته است. (١١٤)