دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٨٦٤ - آراءدین به مزدیسنان
آراءدین به مزدیسنان
نویسنده (ها) :
ندا اخوان اقدم
آخرین بروز رسانی :
چهارشنبه ٢٧ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آراءِ دینِ بِهِ مَزْدْیَسْنانārāʾ-e dīn-e beh-e mazd-] [yasnān، متنی به زبان پهلوی. این متن شامل ١٥ بند است و در زمرۀ اندرزنامههای پهلوی بهشمار میرود که در آن نکتههایی از حکمت و فلسفۀ دینی نیز دیده میشود. البته نظیر اندرزهای آن را میتوان در دیگر اندرزنامههای پهلوی دید (تفضلی، ١٩٥-١٩٦؛مزداپور،١١). انکلساریا این رساله را اندرزنامهای شبیه به دینکرد ششم میداند (مقدمه، ٧).
این رساله درنسخۀ دستنویس مجموعۀ TD٢ توسط فریدون مرزبان در ٩٧٨ یزدگردی، برابربا ١٦٢٩م کتابت شده، و اولینبار توسط جاماسپ آسا در «یادنامۀ هنینگ» به چاپ رسیده است (تفضلی، ١٩٦؛ جاماسپآسا، ٢٠١، نیز ٢١١ ff.؛ مزداپور، همانجا).
از مطالب مهم این متن میتوان به فهرست ایزدان و دیوان و دروجان مقابل هر ایزد، جایگاه ایزدان در تن مردمان پارسا، فهرستی ازلغات و صفات اهورایی و برابرهای اهریمنی آنها، خرد ذاتی و اکتسابی و لزوم آموختن خرد برای کسانی که خرد ذاتی ندارند، اشارهکرد (تفضلی، همانجا؛ نیز نک : مزداپور، ١٢-١٤؛ وست، ١٠٦).
مآخذ
تفضلی، احمد، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران، ١٣٧٦ش؛
مزداپور، کتایون، «آراء دین بهی مزدیسنان»، فروهر، تهران، ١٣٦٦ش، س ٢٢، شم ٩ و ١٠؛
نیز:
Anklesaria, B. T., introd. Zand-Ākāsīh, Bombay, ١٩٥٦;
Jamasp Asa, K. M., «The Pahlavi Text of Vicīrīhā i dēn i veh i mazdayasnān», W. B. Henning Memorial Volume, London, ١٩٧٠;
West, E. W., «Pahlavi Literature», Grundriss der iranischen Philologie, ed. W. Geiger and E. Kuhn, Strassburg, ١٨٩٦-١٩٠٤, vol. II.
ندا اخوان اقدم