اسدآباد \ asad-ābād\ ، شهر و مرکز استان کُنَرِ افغانستان. این شهر در´١٥ °٧١ طول شرقی و´٨٧ °٣٤ عرض شمالی قرار دارد (دوپری، ٧٢٨). نام پیشین آن چغه‌سرای \ čaqa-sarāy\ و چَغان‌سرای بود. اسد‌آباد در موقعیت مناسبی در محل تلاقی جاده‌های نورستان (کافرستانِ سابق) و چِترال و در امتداد رود کنر و شاخۀ اصلی آن، یعنی رود پیچ، واقع است (EIr.، ذیل «اسدآباد»).
ظهیرالدین بابُر از چغان‌سرای به صورت روستایی منفرد و کم‌زمین یاد کرده، که بر مدخلِ کافرستان قرار داشته است. همو می‌نویسد که مردمان چغان‌سرای مسلمان‌اند ((p. ٢١٢. در سدۀ ١٩م نیز این‌ محل حالت روستایی‌ داشت و در مرز منطقۀ مسلمانان پشتـو زبان ــ دربرابر کافـرستـان‌ آن روزــ واقع‌ بـود و دژی‌ برای مقابله با مهاجمان داشت. در ١٣١٤ق/ ١٨٩٦م، در نبردی که به فتح کافرستان انجامید، چغه‌سرای پایگاهِ عمدۀ سپاه افغان بود و به‌جای پَشَد، مرکز ادارۀ بخش جنوبی هندوکش شرقی انتخاب شد (EIr.، همان‌جا).
اسدآباد در ١٣٥٢ش مرکز استان کنر شد. بازار آن در ١٣٢٦ش ساخته، و در ١٣٥٠ش ‌بازسازی شد. طرح نوسازی و عمران شهر، که در همان سال آغاز شد، تا ١٣٥٣ش پیشرفت اندکی کرد، اما از آن استقبال نشد. یک کارخانۀ چوب‌بری و درودگری به کمک فرانسویان در ١٣٤٥ش در این شهر تأسیس شد، ولی کار آن ادامه نیافت (باخ، ٩١؛ EIr.، همان‌جا).
چوبهای صنعتی، که با استفاده از جریان آب از این منطقه به داخل و خارج صادر می‌شود، منبع مهم درآمد مردم را تشکیل می‌دهد. همچنین اهالی به پرورش زنبور عسل و شکار می‌پردازند و چون زمین کشاورزی اندک است، ارزاق مورد نیاز را از جاهای دیگر می‌آورند. خانه‌ها را عموماً از سنگ و چوب می‌سازند. برخی در بلندیها و کوهها خانه می‌سازند و با نردبان یا پلکانهای چوبی رفت‌و‌آمد می‌کنند (دائرة‌المعارف...، ذیل چغه‌سرای).
جمع‌ )برآورد ٢٠٠٦م): ح ٠٠٠‘١١ تن.

مآخذ

باخ، اروین گروتس، جغرافیای شهری در افغانستان، ترجمۀ محسن محسنیان، مشهد، ١٣٦٨ش؛
دائرة‌المعارف آریانا، کابل، ١٣٤٨ش؛
نیز:

Bābur, Z. M., Bābur - Nāma (Memoirs of Bahur) tr. A. S. Beverdige, London, ١٩٢٢; City Population, www.citypopulation.de (Apr. ٢٠١٠); Dupree, L., Afghanistan, Princeton (NJ), ١٩٧٣; EIr.
محمدآصف فکرت (دبا)