دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٤٤٨ - اسیری، تاش خواجه
اسیری، تاش خواجه
نویسنده (ها) :
رحیم مسلمانیان قبادیانی
آخرین بروز رسانی :
دوشنبه ١٢ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اسیری، تاشخواجه (١٢٨١-١٣٣٤ ق / ١٨٦٤-١٩١٦ م)، شاعر معارفپرور تاجیک.
او در خانوادهای سنگ آسیابتراش زاده شد و تحصیلات ابتدایی را در خجند گذراند. در ١٢٩٩ ق / ١٨٨٢ م به خوقند رفت و پس از ٨ سال تحصیل، و آموختن زبان روسی و مطالعۀ منابع روسی و ترکی، به زادگاه خود بـازگشت و پیشۀ پدر را دنبال کرد. او که در زمان تحصیل، با محیط سیاسی و اجتماعی آسیای میانه آشنا شده بود، اندیشههای خود را دربارۀ جهل و تعصب در سرودههایش بهسبک بیدل و در قالب مثنوی، قصیده، غزل و قالبهای دیگر، منعکس کرد («دانشنامۀ شوروی ... »، I / ٢٦١؛ «دانشنامۀ ادبیات ... »، I / ١٨٤).
اسیری با «نهضت روشنفکری» بهپرچمداری احمد دانش، و با روشنفکران دیگر زمان خود، همچون عینی، جوهری، مقیمی، فرقت، ذوقی و خصلت، آشنا و هماندیش شد و در «جنبش جدیدها» از راه سرودههایش تأثیر گذارد. شعرهایش در تذکرهها و بیاضهای بسیاری آمده، و در میان تاجیکان شهرت یافته است. منتخب اشعار او در ١٩٦٠ م منتشر شده است و دو مجموعۀ دستنوشت از سرودههایش نیز در بنیاد (انستیتویِ) رودکی تاجیکستان نگهداری میشود (مسلمانیان، ١١٦-١١٧؛ بچکا، ٨١).
مآخذ
بچکا، یرژی، ادبیات فـارسی در تاجیکستان، ترجمۀ سعیـد عبانژاد هجراندوست و محمود عبادیان، تهران، ١٣٧٢ ش؛
مسلمانیان قبادیانی، رحیم، زبان و ادب فارسی در فرارود، تهران، ١٣٧٦ ش؛
نیز:
Entsiklopediyai adabiyët va san’ati Tojik, ed. J. Azizqulov, Dushanbe, ١٩٨٨-;
Entsiklopediyai Sovetii Tojik, ed. M. S. Osimi, Dushanbe, ١٩٧٨-١٩٨٨.
رحیم مسلمانیان قبادیانی