دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٠٥٥ - اسعد پاشا توپتانی
اسعد پاشا توپتانی
نویسنده (ها) :
بخش تاریخ
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٥ فروردین ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اسعد پاشا توپتانی \ asˀad-pāšā toptāni\ (در آلبانیایی: اِسات پاشه توپتانی) (ح ١٨٦٣-١٩٢٠م/ ح ١٢٨١- ١٣٣٨ق)، دولتمرد و فرمانده نظامی آلبانیایی. او در نخستین سالهای سدۀ ٢٠م در سرنوشت این کشور نقشی چشمگیر، اما غالباً مخرب داشت.
اسعد در شهر تیرانا زاده شد. او که از خانوادۀ آلبانیایی ثروتمند و سرشناس توپتانی بود، در ١٩٠٨م به جنبش اصلاحطلبانۀ تُرکهای جوان پیوست و در مجلس جدید عثمانی، که ثمرۀ انقلاب بدون خونریزی آنها بود، نمایندۀ آلبانی شد. اسعد پاشا در جریان نخستین جنگ بالکان، فرماندهی نیروهای عثمانی را در اِشکودِر (اِسکوتاری) به عهده داشت، ولی شهر را به مونتهنِگروییها تسلیم کرد (١٩١٣م). او در نخستین حکومت مستقل آلبانی، از سوی پرنس (شاهزاده) ویلهِلم تسو وید، فرمانروای این کشور، همزمان به وزارت کشور و جنگ برگزیده شد و به امید رسیدن به فرمانروایی، به توطئهچینی پرداخت. اگرچه بهسبب آشکار شدن نقشههایش وادار شد کشور را ترک کند، نفوذ بسیارش سرانجام در ١٩١٤م موجب سقوط ویلهلم شد.
اسعد پاشا پس از خروج ویلهلم از آلبانی، قدرت را در دست گرفت و حکومت دیکتاتوری برقرار کرد. او در زمان حکومتش از یاری و پشتیبانی ایتالیا برخوردار بود. وی در جنگ جهانی اول از نیروهای اتریشی شکست خورد (١٩١٦م)، از کشور گریخت و در سالونیک (در یونان) بهعنوان رئیس دولتِ در تبعید آلبانی، از سوی فرانسه به رسمیت شناخته شد. دانشجویی آلبانیایی در ١٩٢٠م او را در پاریس به قتل رساند.
مآخذ
CE, ٦th edition;
EB, ٢٠١٠;
MEL (under «Essad Pascha Toptani»).
بخش تاریخ