دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٢٦ - ازیران، مسجد
ازیران، مسجد
نویسنده (ها) :
مریم همایونی افشار
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَزیران، مَسْجِد [masjed-e azīrān]، بنایی در روستای ازیران، واقع در شرق اصفهان.
تاریخ ساخت آن حدود ٧٢٥ق/ ١٣٢٥م دانسته شده است (ویلبر، ١٦٥). بنای مسجد شامل گنبدخانه است و گنبد بلند آن دوپوش و مصالح آن آجر و خشت است. بنا در دو طرف دارای راهرو و ورودی بزرگی در سمت شمال و صحن است (بهشتیان، ١١٠؛ ویلبر، ١٦٦؛ گزارشها...، ٣٠١). دو کتیبه به خط بنایی به رنگ سفید بر زمینۀ آجری قرمز در خارج و داخل گنبد باقی است که اولی تکرار جملۀ اللهاکبر و دومی آیات اول تا سوم سورۀ فتح است. کتیبهای نیز به خط ثلث به صورت گچبری برجسته بر زمینۀ گل و برگ شامل آیۀ ٢٨٥ سورۀ بقره، بر محراب مسجد نقش بسته است (هنرفر، ٢٨٨؛ ویلبر، همانجا).
مآخذ
بهشتیان، عباس، گنجینۀ آثار ملی، اصفهان،١٣٤٣ش؛
گزارشهای باستانشناسی در ایران، به کوشش هیئت باستانشناسان آلمانی، ترجمۀ سروش حبیبی، تهران، ١٣٥٤ش؛
هنرفر، لطفالله، گنجینۀ آثار تاریخی اصفهان، اصفهان، ١٣٤٤ش؛
نیز:
Wilber, N.D., The Architecture of Islamic Iran, New Jersey, ١٩٥٥.
مریم همایونی افشار