دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٠٧ - اریو
اریو
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
سه شنبه ٣ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اِریو [eriyo]، اِدوار (١٨٧٢-١٩٥٧م/ ١٢٥١-١٣٣٦ش)، ادیب و سیاستمدار فرانسوی و رهبر حزب رادیکال که در ٩ کابینۀ مختلف عضو بود. اریو که مورخی برجسته بود، از همان آغاز به عنوان پژوهشگر ادبی شهرت یافت. نخستین آثار او عبارتاند از پژوهشی در مکتب یهودی اسکندریه با عنوان «فیلون یهودی» (١٨٩٨م) که به سبب نگارش آن با درجۀ ممتاز فارغالتحصیل شد؛ «بانو رِکامیه و دوستانش» (١٩٠٤م)؛ و «خلاصۀ تاریخ ادبیات فرانسوی» (١٩٠٥م).

اریـو در ١٩٠٥م شهـردار لیون شـد و تا پایان عمـر، جز مدت کوتاهی در خلال جنگ جهانی دوم، این سمت را حفظ کرد. در ١٩١٢م به عضویت سنای فرانسه، و در ١٩١٩م به عضویت مجلس نمایندگان این کشور برگزیده شد. در دسامبر ١٩١٦ وزیر خدمات عمومی شد.
در ١٩٢٤م اریو به تأسیس «ائتلافِ چپها» که مرکب از رادیکالهای جناح چپ و سوسیالیستها بود، کمک کرد. او از ژوئن ١٩٢٤ تا آوریل ١٩٢٥، در مقام نخست وزیر به عنوان وزیر امور خارجۀ کابینۀ خویش به منظور دستیابی به توافقهای جدید برای پرداخت غرامتهای معوق مذاکراتی کرد، روابط فرانسه را با بریتانیا تحکیم بخشید و بر شناسایی اتحاد جماهیر شوروی تأکید داشت. پس از سقوط دولتش، با سمت وزیر آموزش و پرورش و هنر به کابینۀ رِمُن پوانکاره وارد شد. بار دیگر در ١٩٣٢م به نخست وزیری رسید و سپس وزیر مشاور در ٤ کابینۀ پیاپی شد. در ١٩٣٦م به ریاست مجلس نمایندگان برگزیده شد و تا ١٩٤٠م، اوایل جنگ جهانی دوم ــ که فرانسه تسلیم آلمـان گـردید ــ در مقـام رئیس مجلس بـاقـی مـاند. در ١٩٤٢م آلمانیها او را به سبب مخالفتهایش با حکومت ویشی، طرفدار دولتهای محور، در خانهاش تحت نظر گرفتند و نازیها او را همراه فیلیپ پِتَن و چند تن دیگر به آلمان بردند.
اریو پس از جنگ به ریاست مجلس ملی جدید انتخاب شد و تا زمان کنارهگیریاش در ١٩٥٤م در این سمت باقی بود. هرچند در اوایل دهۀ ١٩٥٠م در اجلاسهای شورای اروپا شرکت میکرد، به سبب بیمی که از تسلیح مجدد آلمان غربی داشت، با تشکیل جامعۀ دفاعی اروپا مخالف بود.
این سیاستمدار ادیب در ١٩٤٦م به عضویت فرهنگستان فرانسه انتخاب شد و هیچگاه از فعالیتهای ادبی دست برنداشت. در میان آثار متعدد او میتوان به «زندگی بتهوون» (١٩٢٩م)، «روسیۀ نوین» (١٩٢٢م)، «برداشتهایی از آمریکا» (١٩٢٣م)، «ایالات متحدۀ اروپا» (١٩٣٠م) و خاطراتش با عنوان «روزگار گذشته» (٢ ج، ١٩٤٨-١٩٥٢م) اشاره کرد.
«ادوار اریو، نویسنده و دولتمرد» (١٩٣٢م)، نوشتۀ پیِر گروکلود و «زندگی سیاسی ادوار اریو» (١٩٦٢م) به قلم میشل سولیه، در شرح حال او نوشته شده است. (١٠٨)