اُستروفسکی \ ost[e]rofski\ (در روسـی: آستـروفسکـیّ \ āstrofskiy\ )، آلکساندر نیکُلایِویچ (١٨٢٣-١٨٨٦م/ ١٢٣٨-١٣٠٣ق)، نمایشنامه‌نویس روس. او را معمولاً بزرگ‌ترین نمایندۀ نمایشنامه‌نویسی در دورۀ واقع‌گرایی در ادبیات روسیه به شمار آورده‌اند.
استروفسکی در مسکو زاده شد، همان‌جا درس حقوق خواند و از ١٨٤٣ تا ١٨٤٨م در مقام منشی دادگاه نوجوانان این شهر خدمت کرد. نخستین نمایشنامه‌اش، «صحنه‌هایی از خوشبختی خانواده» را در١٨٤٧م، و نمایشنامۀ بعدی‌اش به نام «ورشکسته» را در ١٨٥٠م نوشت؛ نمایشنامۀ اخیر، که بعداً به «میان نزدیکان، توافق آسان است» تغییر نام یـافت، جنجـالـی بـرانگیخت، زیـرا از ورشکستگیـهـای دروغین بازرگانان مسکو پرده برداشت و همین امر به انفصال استروفسکی از خدمت دولتی انجامید. این نمایشنامه ١٣ سال توقیف بود. طبقۀ بازرگان ثروتمند روس و مقامات، آماج هزل و هجو استروفسکی بودند و به همین علت، اجرای نمایشنامه‌هایش ممنوع می‌شد.

استروفسکی در دهۀ١٨٦٠م چندین نمایشنامۀ تاریخی نوشت، اما مهم‌ترین اثرش، که دربارۀ قشر بازرگانان روس بود، شامل دو تراژدی و چند کمدی بود. ریمسکـی ـ ‌کُـرسـاکُف، آهنگ‌ساز سرشناس، در ١٨٨٠- ١٨٨١م اُپرایی بر پایۀ «دختر برفی» (١٨٧٣م)، اثر استروفسکی، ساخت. استروفسکی با «تئاتر کوچک» که تنها مرکز دولتی نمایش در مسکو بود، ارتباط نزدیک داشت، چنان‌که همۀ نمایشنامه‌هایش زیر نظر خود او، نخست در آنجا به اجرا درآمد. وی نخستین رئیس انجمن نمایشنامه‌نویسان روسیه بود که در ١٨٧٤م به ابتکار خود وی تشکیل گردید. او در ١٨٨٥م مدیر هنری تماشاخانه‌های سلطنتی مسکو شد.
استروفسکی با نوشتن بیش از ٥٠ نمایشنامۀ بدیع، تقریباً یک‌تنه مجموعه‌ای از آثار ملی را برای روسیه پدید آورد. نمایشنامه‌هایش، که شماری از آنها منظوم و تاریخی است یا با استفاده از فرهنگ عامه نوشته شده است، جزو پرخواننده‌ترین و پراجراترین متنهای نمایشی در روسیه به شمار می‌آید. بیشتر منتقدان «توفان» (١٨٦٠م) را شاهکار او ‌می‌دانند، تراژدی دختری که برای رهایی از رنجهایش، به ماجرایی عاشقانه روی می‌آورد و پس از برملا شدن راز این ماجرا از سوی نامادری‌اش، خود را در رود وُلگا غرق می‌کند. فضای شاعرانۀ این نمایشنامه و پرداختن آن به جزئیاتی از زندگی بازرگانان روس، شهرت دارد.

مآخذ

CE, ٦th edition;
EA, ٢٠٠٦;
EB, ٢٠٠٨;
ME, ٢٠٠٨.
بخش ادبیات جهان