دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٣٣ - ازو یاسوجیرو
ازو یاسوجیرو
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
یکشنبه ١ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اُزو یاسوجیرو [ozū yasūjīro] (١٩٠٣ - ١٩٦٣م/ ١٢٨٢-١٣٤٢ش)، کارگردان ژاپنی سینما و مبدع گونۀ (ژانر) سینمایی شُمین ـ گِکی که به بررسی زندگی خانوادگی طبقۀ متوسطِ پاییندر ژاپن میپردازد. از آنجا که ازو روابط خانوادگی را در کانون فیلمهایش قرار داده، و در آنها به جزئیات مربوط به شخصیتها پرداخته است، و فیلمهایش از زیبایی تصویری بسیار برخوردارند، او را ژاپنیترین کارگردان شمرده، و به او بیش از هر کارگردان دیگری در ژاپن جایزه دادهاند.

ازو در توکیو پرورشیافت و در١٩٢٣م در شرکت فیلمسازی شُچیکو دستیار فیلمبردار شد. در اواسط دهۀ ١٩٢٠م کارگردانی را آغاز کرد، ولی تا اوایل دهۀ ١٩٣٠م چندان شهرتی به دست نیاورد. در این دوره بود که با تهیۀ کمدیهای برجستهای در سینمای صامت به گونه شمین ـ گکی، مانند «فارغالتحصیل شدم، ولی...» (١٩٢٩م) و «متولد شدم، ولی...» (١٩٣٢م)، شهرت یافت. ١٠ سال بعد با فیلم «داداش تُدا و خواهرانش» (١٩٤١م) که نظر ژاپنیها را دربارۀ مادر منعکس میکرد، نخستین توفیق را از لحاظ فروش به دست آورد.
ازو از ١٩٤٢ تا ١٩٤٧م دست از فیلمسازی کشید. «شرح احوال مستأجری آقامنش» (١٩٤٧م) سرآغاز مجموعهای از فیلمهای اوست که در آنها به اوضاع دوران پس از جنگ و نیز تلطیف سبک گذشتۀ خود پرداخته است. در این فیلمها، طرح داستانی تقریباً حذف، و به فضاسازی و بررسی جزئیات مربوط به شخصیتها توجه بسیار شده است. ازو شگردهایی نظیر حرکت دوربین را تقریباً به کلی کنار گذاشت و نماهای تصویری مستقیم را ترجیح داد. فیلمهایی مانند «اواخر بهار» (١٩٤٩م)، «اوایل تابستان» (١٩٥١م)، «طعم چای سبز پس از برنج» (١٩٥٢)، «داستان توکیو» (١٩٥٣م)، و «اوایل بهار» (١٩٥٦م) نمونههای بارز سبک ازو به شمار میروند، سبکی که او را یکی از کارگردانان برجسته و مطرح در سطح بینالمللی ساخته است. فیلمهای بعدی ازو نظیر «اوایلپاییز» (١٩٦١م) و «بعداز ظهری پاییزی» (١٩٦٢م) از استادی او در استفادۀ تزیینی از رنگ در فیلم حکایت میکنند. (١٠١)