دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٨٩ - آسبیرنسن و مو
آسبیرنسن و مو
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٢٨ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آسْبیُرْنْسِنْ وَ مو [āsbiyornsen va mū]، پِتِر کریستِن آسبیُرنسِن (١٨١٢-١٨٨٥م/ ١٢٢٧-١٣٠٢ق) و یورگِن اِنگِبرِتسِن مو (١٨١٣-١٨٨٢م/ ١٢٢٨-١٢٩٩ق)، گردآورندگان فرهنگ عامۀ (فولْکْلور) نروژ. اثر آنها به نام «داستانهای عامیانۀ نروژ»، نقطۀ عطفی در ادبیات این کشور به حساب میآید و بر زبان نروژی تأثیر گذاشته است. از آن دو که در زندگی و کار خود، اتحادی نزدیک داشتند، به ندرت جدا از هم یاد میشود. آن دو هنگام جوانی، در ١٨٢٧م با هم دیدار کردند و پیمان برادری بستند.

آسبیرنسن که پسر یک شیشه بُر بود، در ٢٠ سالگی، در شرق نروژ معلم خصوصی شد و به گردآوری داستانهای عامیانۀ آنجا پرداخت. مو، پسر کشاورزی ثروتمند و تحصیلکرده بود و از دانشگاه شاه فردریک در کریسْتیانیا (بعداً: اُسلو) در رشتۀ الاهیات فارغ التحصیل شده بود (١٨٣٩م)، اما وسواسهای مذهبی وادارش کرد که کشیشی را رها کند. او نیز معلم شد و در روزهای تعطیل به گردآوری فرهنگ
عامه در جنوب نروژ، میپرداخت. در همین زمان، آسبیرنسن به طبیعتشناسی روی آورد و هنگامی که در آبدَرّهها سرگرم پژوهش بود، به مجموعۀ داستانهای عامیانهاش هم میافزود. آنان تصمیم گرفتند که گردآوردههای خود را روی هم بگذارند و آنها را مشترکاً به چاپ برسانند.
در این زمان، سبک ادبی نروژ به سبب شباهت بیش از اندازه به سبک ادبی دانمارک، برای ادبیات عامیانۀ ملی مناسب نبود و در عین حال، لهجههای گوناگونی که نقّالان به کار میبردند نیز بیش از اندازه محلی بود. آسبیرنسن و مو مشکل سبک را با پذیرش اصل برادران گریم در به کار گرفتن زبان ساده به جای لهجههای گوناگون، و در عین حال حفظ شکل سنتی داستانهای عامیانه، حل کردند. برخی از نخستین داستانها در همان سال ١٨٣٧م، در نُر، و برخی دیگر در «داستانهای عامیانۀ نروژ» (١٨٤١م) به چاپ رسید. مجموعههای مصورِ بزرگتر بین سالهای ١٨٤٢-١٨٤٤م منتشر شدند که مجموعۀ کامل این آثار به همراه یادداشتهای انتقادی در ١٨٥٢م به چاپ رسید.
«داستانهای عامیانۀ نروژ» که سهم مهمش در اسطورهشناسیِ تطبیقی در اروپا پذیرفته شده بود، به زبانهای گوناگون ترجمه شد. نخستین ترجمۀ انگلیسی آن در ١٨٥٩م و پس از آن ترجمه ـ های فراوان دیگر در نیمۀ دوم سدۀ ٢٠م منتشر شد. در نروژ، این کتاب الگویی برای شیوۀ نگارش فراهم آورد که در پدید آمدن بوکْمُل، زبان ادبی امروز نروژ، تأثیر چشمگیری داشت. آسبیرنسن مجموعه داستانی به نام «داستانهای پریان و افسانههای عامیانۀ نروژی» (١٨٤٥- ١٨٤٨م) منتشر کرد و ترجمهای از «بنیادِ انواع» داروین را در ١٨٦٠م به چاپ رساند.

«مجموعۀ اشعار» مو (١٨٥٠م) او را در میان بهترین شاعران رُمانتیک نروژ قرار میدهد. کتاب او به نام «در چاه و در برکه» (١٨٥١م) اثر نروژی کلاسیکی برای کودکان است. مو در ١٨٥٣م، پس از گذراندن بحرانی مذهبی، به سلک کشیشان راه یافت و در ١٨٧٥م اسقفِ کریستیانْسان شد. (١١٢)