دانشنامه ایران - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٠٧ - اسپارتاکوس
اسپارتاکوس
نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٢٨ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اِسْپارْتاکوس [espārtākūs] (د ٧١قم)، سـردار جـنـگ گلادیاتورها (٧٣-٧١قم) بر ضد امپراتوری روم.
اسپارتاکوس در تراکیه به دنیا آمد؛ در ارتش روم خدمت کرد؛ و احتمالاً از خدمت گریخته بود و سرکردگی گروهی از راهزنان را داشت که اسیر، و سپس به بردگی فروخته شد. او و حدود ٧٠ گلادیاتور دیگر در ٧٣قم از مدرسۀ تربیت گلادیاتور گریختند و به کوه وِزووْ (وِسوویوس) پناه بردند؛ در آنجا بردگان فراری دیگری نیز به آنان پیوستند. این گروه پس از آنکه دو لشکر رومی را یکی پس از دیگری شکست دادند، بخش اعظم جنوب ایتالیا را درنوردیدند. سرانجام، شمار آنها به بیش از ٩٠ هزار تن رسید. اسپارتاکوس دو کنسول برگزیدۀ روم در ٧٢قم را شکست داد و به سوی کوههای آلپ پیشروی کرد، به این امید که پس از ترک کردن ایتالیا، سربازانش را به خانه و کاشانهشان بفرستد؛ ولی وقتی سربازانش حاضر نشدند ایتالیا را ترک کنند، او به لوکانیا بازگشت و در پی راهی برای رسیدن به سیسیل برآمد که موفق نشد. ارتش اسپارتاکوس به محاصرۀ ٨ لژیون رومی به فرماندهی مارکوس لیکینیوس کراسوس درآمد و درنتیجه، چند شاخه شد؛ نخست گُلها و ژرمنها شکست خوردند و سرانجام، اسپارتاکوس نیز در صحنۀ نبرد کشته شد. لشکریان پومپیوس راه را بر بردگانی که به سوی شمال میگریختند، بستند و بسیاری از آنها را کشتند. کراسوس هم ٦ هزار اسیر را در حاشیۀ جادۀ معروف ویا آپیا (شاهراه رُم به جنوب ایتالیا)، به صلیب کشید.
اگرچه قیام اسپارتاکوس اقدامی انقلابی نبود، اما انقلابیانی مانند آدام وایسْهاوپْت در اواخر قرن ١٨م/ ١٢ق، و کارل لیبْکْنِشت، رُزا لوکْسِمبورگ و دیگر اعضای«حزب اسپارتاکوس» آلمان در سالهای ١٩١٦ تا ١٩١٩م، به فراوانی از نام او استفاده کردهاند. (١٠١)